مطلع انوار ج8

 این حدیث را بدین کیفیّت از تاریخ نیشابور، در کشف الغمّة¹، صفحه 271 و در سفینة البحار، مادّه حدث، جلد 1، صفحه 229 و 230 از کشف الغمّة، و در فصول المهمّة ابن صبّاغ مالکی، طبع مطبعة العدل فی النجف، صفحه 235 و 236 ذکر می‌کند.²

[روایاتی توحیدی مناسب إلهیّات بالمعنی الأخصّ]

 در توحید صدوق، صفحه 174 با اسناد خود از أبی‌الحسن الموصلی از حضرت صادق علیه السّلام وارد است که:

 «جاءَ حِبرٌ مِن الأحبارِ إلی أمیرِالمؤمنین علیه السّلام فقال له: یا أمیرَ‌المؤمنین! متی کان رَبُّک؟ فقال له: ”ثَکِلَتک أُمُّک! و متی لم یکن حَتَّی یُقال: متی کان. کان رَبِّی قَبلَ القَبلِ بلا قَبلٍ، و یکون بَعدَ البَعدِ بلا بَعدٍ، و لا غایَةَ و لا مُنتَهَیٰ لغایتهِ، انقَطَعَتِ الغایاتُ عنه، فهو مُنتَهَی کُلِّ غایةٍ.“ فقال: یا أمیرَالمؤمنین! فَنَبِیٌّ أنت؟ فقال: ”وَیلَک! إنَّما أنا عبدٌ مِن عَبِید مُحمَّد صلّی الله علیه و آله و سلّم.“»³

 در جلد 2 بحار کمپانی، صفحه 186 از احتجاج طبرسی نقل می‌کند که حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام در خطبه فرموده‌اند:

 ”دلیلُه آیاتُه، و وجودُه إثباتُه، و معرفتُه تَوحِیدُه، و تَوحیدُه تَمییزُه عن خلقِه، و حُکمُ التَّمییزِ بَینُونَة صِفةٍ لا بَینُونَةُ عُزلةٍ. إنَّه رَبٌّ خالقٌ غَیرُ مَربوبٍ مَخلوقٍ. ما تُصُوِّرَ فهو بخِلافِه.“ ثُمَّ قال بَعدَ ذلک: ”لیس بِإلَهٍ مَن عُرِفَ بنفسِه، هُو الدّالُّ بالدَّلیلِ علیه، و المُؤَدِّی بالمعرفةِ إلیه.“⁴