
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
104بک و لا بنا و لا بالمسلمین عمّن یقاتل العدوّ من الکفار؛ فولِّنا بعضَ الثَّغور نَسکُنُه، ثمّ نقاتل عن أهله!
فوجَّه علیّ علیه السّلام الرّبیع بن خثیم علیٰ ثَغر الرّی.“»
إلی أن قال: «و رَوَیٰ هو عن الصّادق علیه السّلام، و ذلک أنّه روِی فی باب الطّواف من التّهذیب عن الکلینی (ره): ”... عن الربیع بن خثیم قال: شهدتُ أباعبدالله علیه السّلام فی الطّواف1... .“»2
أقول: این کلام از مامقانی اشتباه است؛ زیرا خودش در صفحۀ بعد ربیع بن خثیمِ دیگری را نام برده و این روایت را به او منتسب کرده است، و از جهاتی استدلال کرده است که نمیتواند این ربیع بن خثیم باشد، زیرا ربیع قبل از سنۀ هفتاد هجری در 61 و یا در 63 فوت کرده است و حضرت صادق علیه السّلام هنوز متولّد نشده بودند. فراجع؛ فإنّ الجواد قد یکبو.3
مامقانی استدلال بر صحّت ایمان ربیع بن خثیم میکند، تا اینکه میگوید:
«فتحصّل من ذلک کلّه أنّ ما صدر عن المحدّث النوری (ره) من رمی الرّجل بضعف الإیمان و نقص العقل، جرأةٌ عظیمة کجرأته علی الإصرار علی تحریف کتاب الله المجید، و تفضیلِه سلمانَ علی أبیالفضل علیه السّلام.»
تا آنکه گوید: «قال الشّیخ البهائی (قده):
”إنّه کان کثیر تقرُّبٍ عند أمیرالمؤمنین علیه السّلام، و له مدخل فی قتل عثمان؛ و عند4 توجّه عسکر الإسلام إلی خراسان للجهاد مع الکفّار کان
- . خ ل: و هو یُطاف.
- . تهذیب الأحکام، ج 5، ص 122.
- .مثلٌ یُستعمل فی مَن انکبّ علی وجهه. (محقّق).
- . خ ل: لمّا.
