مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
110نموده است، و اشعاری را از بزرگان در رثاءِ او ذکر کرده است؛ و در صفحه 71 و صفحه 72 این ابیات را از سدیف بن میمون، در قصیده‌ای که سروده است آورده است:
«لا تُقیلنَّ عبدَ شمس عثارًا *** و اقطعوا کلَّ نخلة و غراس و اذکـروا مصـرع الحسین و زید *** و قتیلًا بجانب المهراسِ1 و صاحب بن عبّاد در باره
و صاحب بن عبّاد دربارۀ زید گفته است:
بَدا من الشَّیب فی رأسی تفاریقٌ *** و حان لِلّهو تمحیقٌ و تطلیقٌ و صاحب بن عبّاد در باره
هذا فلا لهوٌ من همٍّ یَعُوقُنی *** بیوم زید و بعضُ الهمِّ تعویقٌ و شیخ میرزا محمّد علی او
و شیخ میرزا محمّدعلی أوردُبادی در قصیدۀ 25 بیتی، در مدح و رثاءِ زید گفته است مطالبی را که اوّلش این بیت است:
أبت عَلیاؤه إلّا الکرامة *** فلم تُقبر له نفسٌ مُضامة و سیّد علی‌نقی نقوی لکهنوی در قصیدۀ 22 بیتی مطالبی سروده است، و اوّلش این است:
أبی الله للأشراف من آل هاشم *** سوی أن یموتوا فی ظلال الصَّوارم»2 و چون ابن‌تیمیّه در منهاج السّنة، جلد 2، صفحه 126، و سیّد محمود آلوسی در رسالۀ مطبوعۀ خود در کتاب السنّة و الشّیعة، صفحه 52، و قصیمی در کتاب الصِّراع بین الإسلام و الوثنیة، شیعه را متّهم کرده‌اند که زید بن علی را رفض کرده و شهادت بر کفر و فسق او داده‌اند؛ و دامان شیعه از این لوث پاک است، بلکه شیعه به‌طور مطلق زید را شهید و عالی‌مقام و مجاهد فی‌سبیل‌الله می‌داند؛ لذا مرحوم امینی در الغدیر، جلد 3، صفحه 75، به‌عنوان مؤاخذه با آنها چنین خطاب می‌کند:
«ألا مِن مُسائِلٍ هؤلاءِ عن أنّ زیدًا إنْ کان عندهم و عند قومهم فی جانب
- . المِهراس: ماءٌ بجبل أُحد؛ و القتیل بجنبه: حمزة بن عبدالمطّلب سلام الله علیهما.
- . الغدیر، ج 3، ص 108.