مطلع انوار ج11

علیّ بن أبی‌حمزة بَطائنی

 یکی از بزرگان و وکلای حضرت موسی بن جعفر و از دعائم فرقۀ‌ واقفیّه، علیّ بن أبی‌حمزۀ بطائنی است که ما برای شاهد و نمونه، مطالبی را اجمالاً دربارۀ او در اینجا ذکر می‌‌کنیم.

 در رجال مامقانی، تنقیح المقال، جلد دوّم، صفحه 260 فرموده است که: «ایشان که اسم پدرش سالم است، شیخ طوسی او را از اصحاب حضرت صادق و حضرت کاظم علیهما السّلام شمرده و گفته است: ”او از واقفیّه است.“»¹

 و قال النجاشیّ: «روی عن أبی‌عبد‌الله، و روی عن أبی‌الحسن، ثمّ وَقَف و هو أحد عُمُد الواقفة.²»

 و فی الخلاصة‌ مثله مضیفًا إلی ذلک قوله: «قال الشّیخ الطّوسی (ره) فی عدّة مواضع: ”أنّه واقفیٌّ“ و قال أبو‌الحسن علی بن حسن بن فضّال: ”علیّ بن أبی‌حمزة کذّابٌ متّهمٌ مَلعونٌ قد روَیتُ عنه أحادیث کثیرة و کتَبتُ عنه تفسیر القرآن من أوّله إلی آخره إلّا أنّی لا أستحلّ أن أروِی عنه حدیثًا واحدًا.“ و قال ابن‌الغضائری: ”علی بن أبی‌حمزة ـ لعَنه الله ـ أصلُ الوقف و أشدُّ الخلق عداوةً للمولی (یعنی الرّضا علیه السّلام) بعد أبی‌ابراهیم علیه السّلام.»³ ـ انتهی ما فی الخلاصة. انتهی موضع الحاجة.

 و سپس روایاتی را شاهد مطلب می‌آورد که ما بعضی از آنها را در اینجا می‌آوریم، و این روایات در رجال کشّی است.

 فمنها ما رواه «عن محمّد بن الحسین [الحسن] قال حدّثنی أبو‌علیّ الفارسیّ، عن محمّد بن عیسی، عن یونس بن عبد‌الرّحمن، قال: دخَلت علی الرّضا علیه السّلام فقال: