مطلع انوار ج11

ـ انتهی کلام أبی‌الحسین النّجاشیّ فی فهرست أسماء مصنّفی الشّیعة.¹

 قال ابن‌حَجَر فی التّقریب بعد ذکره: ”متروکٌ من السّابعة، مات سنة 184 (مائة و أربع و ثمانین) و قیل:91 (واحد و تسعین).“²»³

إبراهیم نَخَعی

 حضرت آیة الله حاج سیّد موسی شبیری زنجانی ـ دامت برکاته ـ فرمودند:

 ابن‌سعد در طبقات در ترجمۀ ابراهیم نخعی آورده است که او گفته است: ”ما أنا بِسَبَئیٍّ و لا مُرْجئٍ.“ و چون وفات ابراهیم در 96 هجری بوده است و ابن‌سعد نیز از طبری مقدّم بوده است، معلوم می‌شود که: قول به عبدالله بن سبأ قبل از طبری بوده است، و ابراهیم که در 96 رحلت نموده است، خود را از آن دسته نفی نموده است.

 فرمودند:

 چون این اشکال به علاّمه حاج سیّد مرتضی عسکری وارد شد که قائل‌اند بر آنکه قبل از طبری کسی نامی از عبدالله بن سبأ نمی‌دانسته است، در برخی از نوشتجات بعدی پاسخ داده بر اینکه: ”مرادِ ابراهیم نخعی این بوده است که من از اهل سَبَأ نیستم ـ چون مردمان یمن را سَبَئی می‌گفته‌اند ـ؛ نه آنکه مراد انتساب به ابن‌سبأ بوده باشد.“

 و در این پاسخ اشکال است که: اوّلاً چرا خود را از یمنی‌ها نفی نموده است، و ثانیاً به چه قرینه‌ای سَبَئی را منتسب به عبدالله بن سبأ ندانیم؟

 اقول: در طبقات، طبع دار صادر بیروت، جلد 6، صفحه 275، روایت را بدین‌گونه آورده است:

 ... عن أبی‌المنجاب البصریّ، أنَّ رجلًا کان یأتی إبراهیم النّخعیّ فیتعلّم منه،