مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
70”ورِث الوزارة کابرًا عن کابر *** موصولة الإسناد بالأسناد یروِی عن العبّاس عبّاد و زا *** رته و إسماعیل عن عبّاد“ و قال الثّعالبی فی ترجمة الصّاحب من یتیمته: ”لیست تحضرنی عبارةٌ أرضاها للإفصاح عن علوّ محلّه فی العلم و الأدب، و جلالة شأنه فی الجود و الکرم، و تفرّده بالغایات فی المحاسن، و جمعه أشتات المفاخر؛ لأنّ همّةَ قولی تنخفض عن بلوغ أدنیٰ فضائله و معالیه، و جهدَ وصفی یقصر عن أیسر فواضله و مساعیه.“ ثمّ استرسل فی بیان محاسنه و خصائصه.
و للصّاحب مؤلَّفات جلیلة، منها کتاب المحیط فی اللّغة فی سبع مجلّدات رتّبه علی حروف المعجم، و کان ذا مکتبةٍ لا نظیر لها؛ کتب إلیه نوح بن منصور ـ أحد ملوک بنی سامان ـ یستدعیه لیفوّض إلیه وزارته و تدبیر أمر مملکته، فاعتذر إلیه: بأنّه یحتاج لنقل کتبه خاصّةً إلی أربع‌مائة جَمَلٍ، فما الظّن بغیرها. و فی هذا القدر من أخباره کفایةٌ.»1و2
إسماعیل بن عبدالرّحمن الکوفی، المعروف بالسُدِّی الکبیر او مفسّری معروف و از شیعیان بوده است
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 326:
«و منهم: السُدِّی الکبیر، المفسّر التابعیّ، إسماعیل بن عبدالرّحمن الکوفیّ، أبومحمّد القرشیّ. قال السّیوطیّ فی الإتقان: ”أمثل التفاسیر، تفسیر إسماعیل السُدِّی“؛ قال: ”و روی عنه الأئمّة مثل الثّوریّ و شُعبة.“
- . المراجعات، ص 141.
- . جنگ 20، ص 41.