مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
89
الحسن بن علیّ بن الحسین بن شُعبة الحرّانی، المعروف بابن شعبة حرّانی - هو صاحب تحف العقول، ممّا لم یسمح الزّمان بمثله
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 413:
«و منهم: الشّیخ أبومحمّد الحسن بن علیّ بن الحسین بن شُعبة الحرّانی، رضی الله عنه؛ شیخنا الأقدم، و إمامنا الأعظم. له کتاب تحف العقول فیما جاء فی الحِکَم و المواعظ عن آل الرّسول، کتاب جلیلٌ لم یصنَّف مثله؛ و ختمه بما وعظ الله به موسی و عیسی علیهما السّلام، و باب فی مواعظ المسیح علیه السّلام. و کان هذا الشّیخ جلیل القدر، عظیم المنزلة.
قال الشّیخ العالم الرّبانی، الحسین بن علیّ بن صادق البحرانی فی رسالته فی الأخلاق، ما لفظه: ”و یعجبنی أن أنقل فی هذا الباب حدیثًا عجیبًا وافیًا شافیًا، عثرتُ علیه فی کتاب تحف العقول، للفاضل النّبیل الحسن بن علیّ بن شعبة من قدماء أصحابنا، حتّی أنّ شیخنا المفید ـ رضی الله عنه ـ ینقل عنه، و هو کتاب لم یسمح الدَّهر بمثله. ـ إلی آخر کلامه.“
و الغرض بیان جلالة ابن‌شعبة و جلالة کتابه و معرفة طبقته بروایة الشیخ المفید عنه.
و له کتاب التمحیص، نسبه إلیه الشّیخ العلّامة المتبحّر، الشیخ إبراهیم القطیفی فی کتابه المترجم بالفرقة النّاجیّة، و المولی عبدالله فی ریاض العلماء، و الشیخ محمّد بن الحسن الحرّ العاملیّ فی الأمَل. و قد قال فی أوّل الکتاب بعد الدّیباجة: ”باب سرعة البلاء إلی المؤمن؛ حدّثنا أبوعلیّ محمّد بن همام، ـ الخ.“ و غیر خفیّ علی