
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
90الخبیر أنّ ابنهمام مات سنة اثنین و ثلاثین و ثلاثمائة عن عمر طویل، فالحسن بن شعبة من أهل طبقته. و قد قیل إنّ کتاب التّمحیص یحتمل أن یکون لنفس ابنهمام بقرینة ذکره فی أوّل سند أوّل حدیث فی الکتاب، و هی عادات القدماء؛ و فیه تأمّلٌ بل منعٌ. و کیف کان، فلا ریب فی تقدّم الشّیخ الحسن بن شعبة علی الشّیخ المفید، فهو علی کلّ حال فی طبقة ابنهمام، رضی الله عنهما. و لم یتیسّر للأصحاب ما یسّره الله لنا فی ترجمته فی معرفة الطّبقة.»1
حسن بن محمّد بن الحسن القمّی - وی صاحب تاریخ قم و معاصر شیخ صدوق بوده است
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام، صفحة 254:]
«و منهم: الشّیخ الجلیل، الحسن بن محمّد بن الحسن القمّی، صاحب تاریخ قم. قال فی ریاض العلماء: ”کان من أکابر قدماء علماء أصحابنا؛ و من المعاصرین للشّیخ محمّد بن علیّ بن بابویه القمی، شیخ الشّیعة.“
و یروی عن الشّیخ حسین بن علیّ بن بابویه، أخی الصّدوق، بل عنه أیضًا. له کتاب تاریخ قم، صنّفه للصّاحب بن عُبّاد، و قد ذکر فی أوّله کثیرًا من أحواله و خصاله و فضائله؛ و ترجمه بالفارسیّة الحسن بن علیّ بن عبدالملک القمّی بأمر الخواجه فخرالدّین إبراهیم بن الوزیر الکبیر، الخواجه عمادالدّین محمود بن الصّاحب، الخواجه شمسالدّین محمّد بن علیّ الصّفی، فی سنة ثمانمائة و خمس و ستّین. قال صاحب ریاض العلماء: ”ثمّ إنّ لهذا المؤرّخ الفاضل ـ أعنی مؤلّف الأصل ـ أخًا
- . جنگ 24، ص 356.
