
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
13و کمر مرا محکم و قوى گردان».
ابو ذر گوید: سوگند به خداوند که هنوز این سخن و این دعاى رسول الله به پایان نرسیده بود، که جبرائیل علیهالسّلام فرود آمد، و گفت: اى محمّد! بخوان:
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ.
و ابو على گفته است که معناى آیه اینست که: «آن کسى که متولّى تدبیر شما گردد، و ولایت امور شما را عهده گیرد، خداوند است، و رسول خداوند است، و کسانى هستند که صفات آنان اینطور باشد که اقامه نماز کنند، و در حال رکوع نماز خود زکات بدهند».
ابو على گفته است که: جارالله1 گفته است که: در اینجا داستان به لفظ جمع آورده شده است، ـ و اگر چه سبب و علّت در این قضیّه شخص واحدى است ـ براى آنکه مردم در بجا آوردن چنین کارى رغبت کنند، و براى آنکه بیاگاهاند که سجیّه و طبیعت مؤمن، لازم است که تا این سر حدّ، کوشا براى احسان و کار نیکو باشد. و پس از آن ابو على گفته است که من مىگویم: و بسیار در لغت مشهور است که براى تعظیم از شخص واحدى با لفظ جمع تعبیر مىکنند، و بنابر این براى صیغه جمع آوردن، نیازى به استدلال جارالله نیست؛
و بر این اساس، این آیه، از واضحترین ادلّه براى صحّت امامت بلا فصل علىبنأبیطالب علیهالسّلام بعد از نبى اکرم صلّى الله علیه و آله و سلّم است.
و چنین نقل شده است که جماعتى از اصحاب رسول خدا در مسجد مدینه، دور هم گرد آمدند، و بعضى به بعض دیگر گفتند: اگر ما به این آیه کافر شویم، به سایر آیات قرآن هم کافر شدهایم! و اگر به این آیه ایمان آوریم، این آیه به همان متن و مفاد خود، ما را دعوت مىکند، وَ لَکِنَّا نَتَوَلَّی وَ لاَ نُطِیعُ عَلِیًّا فیما أمَرَ، فَنَزَلَتْ: يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها.
«و لیکن ما ولایت على را قبول مىکنیم، و امّا درباره آنچه اوامر مىکند، اطاعت او را نمىنمائیم، این آیه نازل شد: «نعمت خدا را مىشناسند، و سپس آن نعمت را انکار مىکنند».
- . جار الله، لقب زمخشرى صاحب تفسیر معروف «کشّاف» است.
