امام شناسی ج5

 و پیوسته و پى در پى، ایمان بنده پاک و صاف مى‌گردد، و رشد و نموّ مى‌کند، تا آنکه مرتبه تسلیم بنده به حضرت حقّ سبحانه و تعالى شامل تمام چیزهائى مى‌شود که بازگشتش به سوى خداست، و مى‌دانیم که بازگشت همه چیز به سوى خداست.

 و به هر مقدار که اسلام بالا رود، و درجه عالى‌ترى بیابد، ایمان مناسب با آن درجه، اعتراف و اذعان به لوازم آن درجه مى‌باشد و تا به سر حدّى مى‌رسد که بنده نسبت به پروردگار خود در مقام تسلیم، به حقیقت معناى ربوبیّت و الوهیّت او تسلیم مى‌گردد، و بطور کلّى، اعتراض و غضب از او بریده مى‌شود، بدین قسم که در برابر هیچیک از اوامر خدا، از قضا و قدر، و احکام، در سخط و ناراحتى نمى‌باشد، و به هیچ یک از اقسام اراده و اختیار خدا درباره او، اعتراض نمى‌کند، و مرتبه چنین ایمانى، یقین به خدا و یقین به تمام امورى است که راجع به خداست، و آن ایمانى است که داراى مرتبه کمال است، و با آن، بنده به تمام مراتب عبودیّت خویشتن نائل آمده است.

 قال الله تعالى: ﴿فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾¹.

 «سوگند به پروردگار تو (اى پیامبر) که این مردم ایمان نمى‌آورند مگر آنکه در مشاجرات و مرافعاتى که بین آنها اتّفاق مى‌افتد، تو را به عنوان قاضى و حکم قرار دهند، و پس از آنکه حکم کردى، ابدا در دل خود نسبت بدان حکم، گر چه بر علیه ایشان باشد، گرفتگى و ناراحتى نداشته باشند، و به تمام معنى الکلمه تسلیم باشند».

 و از آنچه بیان شد واضح مى‌شود که مراد از ایمان در ﴿اَلَّذِينَ آمَنُوا﴾ در تفسیر أوْلیَآءُ الله همان مرتبه کامل از ایمان و یا مرتبه قرب به کمال است.

 و از این گذشته، خداوند اولیاء الله را توصیف مى‌کند به ﴿لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاَهُمْ يَحْزَنُونَ﴾ «نه ترس و دهشتى دارند، و نه آنکه اندوه و غصّه‌اى آنان را مى‌گیرد».

 و این قید به روشنى دلالت دارد که مراد از ایمان همان درجه عالى است که‌