امام شناسی ج5

وَ الْمَغْفِرَةُ لِوَلاَیَتِهِمْ کُلَّ إمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللهِ.

 «از تاریکیهاى گناهان خداوند آنان را داخل در نور توبه مى‌کند، و داخل در نور غفران مى‌نماید، به جهت آنکه ایشان ولایت هر امام عادلى را از جانب خداوند بر عهده دارند».

 ﴿وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ‌﴾.

 «و کسانى که کافر شده‌اند، اولیاى ایشان طاغوت است، که آنان را از نور به درون تاریکى‌ها مى‌برد»،

 «و مراد از این آیه آنست که: آنان بر نور اسلام بوده‌اند، همین که ولایت هر امام جائرى را چون از جانب خدا نیست بر عهده گیرند، به واسطه این ولایت از نور اسلام به ظلمات کفر داخل مى‌شوند، و بنابر این خداوند آتش را براى آنان واجب گردانیده است که با کافران بسوزند».

 و در «نهایۀ ابن اثیر» گوید: از جمله اسماء خداوند تعالى وَلِیّ است، یعنى ناصر و یارى کننده، و گفته شده است، که معناى آن: متولّى اداره امور عالم و خلائق است که به خداوند قیام دارند.

 و از جمله اسماء خداوند، وَالِی است، و آن به معناى مالک جمیع اشیاء و تصرّف کننده در آنهاست، و گویا که ولاَیَتْ اشعار به تدبیر و قدرت و فعل دارد، و تا وقتى‌که تدبیر و قدرت و فعل، با هم مجتمع نشوند، اسم وَالِی بر آن رها و آزاد نیست. تا آنکه گوید:

 و لفظ مَوْلی در حدیث بسیار آمده است: و آن اسمى است که بر جماعت کثیرى گفته مى‌شود: و آن عبارت است از رَبّ (مربّى و صاحب اختیار) و مالِکْ (صاحب ملک) و سَیِّد (آقا و بزرگوار) و مُنْعِمْ (نعمت بخشنده) و مُعْتِق (آزاد کننده) و ناصر (یارى کننده) و محبّ (دوست دارنده) و تابع (پیروى کننده) و جَار (همسایه) و وابنُ عَمّ (پسر عمو) و حَلیف (هم سوگند) و عَقید (هم‌پیمان) و وصِهْر (داماد) و عَبْد (غلام و بنده) و مُعْتَق (غلام یا کنیز آزاد شده) و ومُنْعَمٌ عَلَیْه (نعمت بخشیده شده)، و بسیارى از این معانى در حدیث آمده است و بنابر این هر یک از این معانى به آنچه در آن حدیثى که وارد شده است، اقتضا دارد، نسبت به آن داده مى‌شود.

 و هر کس که متصدّى امرى گردد، و یا قیام بر آن امر کند آن کس مَوْلی و