
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
23شریعت حقّه خداوندى است».
و در تفسیر فرمودهاند: گر چه براى ولایت معانى بسیارى ذکر کردهاند، لَکِنَّ اْلأصْلَ فِی مَعْنَاهَا ا رْتِفَاعُ الْوَاسِطَةِ الحَائلَةِ بَیْنَ الشَّیْئَیْنِ بِحَیْثُ لاَ یَکُونُ بَیْنَهُمَا مَا لَیْسَ مِنْهُمَا.
«و لیکن اصل در معناى آن، برداشته شدن واسطهاى است که بین دو چیز حائل شده باشد، بطورى که بین آن دو چیز، غیر از آن دو چیز باقى نماند».
و سپس براى نزدیکى چیزى به چیز دیگرى به انحاء وجوه قرب و نزدیکى استعاره آوردهاند، همچون قرب نَسَبى، و قرب مکانى، و قرب منزلتى، و صداقت و غیر ذلک.
و به همین مناسبت بر هر یک از دو طرف ولایت، ولىّ گفته مىشود، بالأخصّ به جهت آنکه هر یک از آن دو نسبت به دیگرى حالتى را دارد که غیر آن ندارد. و بنابر این خداوند سبحانه وَلىّ بنده مؤمن خود است، به علّت آنکه، امور او را زیر نظر دارد، و شئون او را تدبیر مىکند، و او را در صراط مستقیم هدایت مىنماید، و او را در امورى که سزاوار اوست، و یا سزاوار او نیست، امر مىکند و نهى مىنماید، و در دنیا و در آخرت او را نصرت و یارى مىنماید.
و مؤمن حقیقى و واقعى نیز ولىّ پروردگارش مىباشد، زیرا که خود را در اوامر و نواهى او تحت ولایت او درمىآورد، و نیز در جمع برکات معنویّه، از هدایت، و توفیق و تأیید، و تسدید، و آنچه در پى دارند، از مکرّم داشتن به بهشت و مقام رضوان خدا، در تحت ولایت و پذیرش خداوندِ خود است.
و علیهذا بر هر تقدیر، أولیاى خدا، خصوص مؤمنان هستند، چون خداوند در حیات معنوى و زندگانى جاودانى، خود را ولىّ ایشان مىشمرد، و مىگوید: ﴿وَ اللهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ﴾1 «و خداوند ولىّ مؤمنان است».
امّا چون در آیه 62، از سوره 10: یونس داریم: ﴿أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾. «آگاه باشید که براى اولیاى خداوند هیچ گونه ترس و
- . سوره آل عمران: 3 ـ آیۀ 68.
