امام شناسی ج5

 و گفتار خداوند تعالى: ﴿النَّبِيُّ أَوْلى‌ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ﴾‌¹ از حضرت باقر علیه‌السّلام است که این اولویّت پیامبر، به مؤمنان از خود ایشان، درباره امر حکومت و امارت نازل شده است، و معنایش این مى‌شود که: پیغمبر نسبت به مردم، سزاوارتر است به آنها از خود آنها به خودشان، و بنابر این اگر پیامبر نیاز پیدا کند، که غلام و مملوکى را از صاحبش بگیرد، و به کسى بدهد، که او بدان نیازمند است، جایز است بر او که چنین کارى را بکند.

 و روى همین اصل روایت وارد شده است که: النَّبِیُّ صلّى الله علیه و آله و سلّم أوْلی بِکُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ وَ کَذا عَلِیٌّ مِنْ بَعْدِهِ.

 «پیامبر سزاوارتر است به هر مؤمن از خود نفس آن مؤمن به خودش، و نیز على‌بن‌أبی‌طالب پس از او چنین است».

 و گفتار خداوند تعالى: ﴿لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِ﴾‌². «از براى خداوند ولیّى از جهت ذلّت او نیست» ولىّ به کسى گویند که قائم مقام و جانشین شخص باشد در امورى که اختصاص به او دارد، و آن شخص به جهت عجز و ناتوانى قادر بر بجا آوردن آن امور نیست، مانند ولىّ طفل و ولىّ مجنون.

 و بناء علیٰ هذا هر کس که ولىّ دارد، نیازمند به اوست، و چون خداوند غنى و بى‌نیاز است، محال است که داراى ولىّ باشد، و همچنین اگر آن ولىّ هم نیازمند به خدا باشد، در اینجا دور لازم مى‌آید، و اگر نیازمند نباشد شریک او خواهد بود، و هر دو صورت محال است.

 و گفتار خداوند تعالى: ﴿أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ﴾³. «تو ولىّ من هستى، در دنیا و آخرت» یعنى تو ولایت امر مرا در دنیا و آخرت به دست دارى، و تو قیام به آن مى‌کنى.

 و گفتار خداوند تعالى: ﴿اللَهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ﴾⁴ «خداوند ولىّ کسانى است که ایمان آورده‌اند، آنان را از ظلمات به نور داخل مى‌کند»؛

 حضرت صادق علیه‌السّلام فرمودند: یَعْنِی مِنْ ظلمَاتِ الذُّنُوبِ إلیَ نُورِ التَّوْبَةِ