امام شناسی ج5

از جمیع اسباب منقطع گردد، و بریده شود، در آن حال یار و یاورى غیر از خدا ندارد.

 و این معنى فى حدّ نفسه، معناى خوبى است و لیکن مناسبتى با منظور و مقصود آیاتى که براى بیان آنها آمده است ندارد¹، زیرا منظور این است که بیان کند که امر فقط به دست خداست، آنهم تمام مراتب و درجاتش. و اینکه خداوند فقط، آفریدگار هر چیزى و مدبّر هر امرى است، و از براى غیر خدا، غیر از توهّم و تخیّل سراب وهم و خیال چیزى نیست، و زینت داده شدن زندگى دنیوى براى غرض امتحان و اختیار است.

 و اگر مطلب از همان قرارى بود که مفسّران بیان کرده‌اند، بهتر آن بود که در وقت توصیف خداوند، و در گفتارش: ﴿لِلَّهِ الْحَقِّ﴾ به قوّت، و عزّت، و قدرت، و غلبه، و غیرها وصف آورده شود، نه آنکه به کلمه حقّ موصوف شود، که در مقابل باطل است.

 و همچنین براى گفتارش که: خود خداوند، بهترین پاداش، و خودش بهترین عاقبت است، وجه ظاهرى و محمل نیکوئى نبود.

 و حقّ در مسئله آنست که بگوئیم ـ و الله أعلم ـ وَلایت به معناى مالکیّت در تدبیر است، و این همان معنائى است که در سایر مشتقّاتش سارى و جارى است، نظیر همین در گفتار خداى تعالى: ﴿إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ﴾‌² گذشت.

 یعنى در هنگام احاطه هلاکت، و ساقط شدن سلسله اسباب از تأثیر، و