مطلع انوار ج13

قوای پنج‌گانۀ موجود در انسان

 لذا انسان برای هر فعلی در خود پنج چیز مشاهده می‌کند:

 اوّل: قوّه‌ای که انسان را به شیطان دعوت می‌کند؛

 دوّم: قوّه‌ای که انسان را به راه خدا می‌خواند؛

 سوّم: قوّه‌ای که تشخیص صلاح و فسادِ هریک را می‌دهد؛

 چهارم: قوّه‌ای که انسان را مخیّر بین دو امر می‌کند؛

 پنجم: قوّه‌ای که موجب عملی کردن یک‌طرف می‌گردد.

 مریضی که در بستر افتاده باشد، چون کاسۀ دوا به دستش دهند، آناً پنج قوّه را در خود می‌بیند؛ اگر کام خود را با دوا تلخ کرد، شیرینی‌های آتیه به دستش می‌رسد و اگر شربت به‌لیمو را ترجیح داد، برای همیشه خود را از شیرینی‌ها ممنوع خواهد کرد.

 لذا انسان باید متوجه سیرش گردد:

 «رَحِمَ الله امرَءًا‌ عَلِمَ مِن أینَ و فی أینَ و إلی أینَ.»¹

اشعاری از مولانا در تبیین جایگاه انسان