
مطلع انوار ج13
مواعظ رمضان المبارک 1370 هجری قمری
جلد سیزدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، مشتمل بر متنِ مواعظِ مؤلّف در ماه رمضان سال 1370 ه. ق در مسجد قائم طهران میباشد که به اهتمام خود مؤلف به رشتۀ تحریر درآمده است. عمق مباحث مطروحه، شیوایی و روانیِ سخن برای پویندگان معرفت، جاذب و راهگشا میباشد. اهمّ مطالب مندرجه در این مجلّد: • مباحثی مختصر دربارۀ حقیقت دین؛ عدم تحریف قرآن، تحریف کتب مقدّس ادیان؛ عصمت انبیاء و پاسخ به شبهات. • مباحثی درباره عقل و عقلانیت؛ مباحثی درباره فضیلت علم و علماء. • مباحثی در مورد دنیا، مرگ، برزخ و قیامت، معادجسمانی. • مباحثی در مورد انفاق؛ نیت و اخلاص؛ حقیقت توکل و فضیلت آن؛ امر به معروف و نهی از منکر و شرایط آن.
مطلع انوار ج13
149روی این زمینه، عالِم علت آفرینش موجودات است.
در شرافت عالِم، علاوه بر آیۀ قرآن دلیل عقلی و اخبار هم وجود دارد.
دلیل عقلی بر شرافت عالِم
دلیل عقلی پس آنکه: موجود اشرف است از معدوم، و موجود منقسم میشود به دو قسم: نامی و جماد؛ پس نامی اشرف است. و نامیّ نیز به دو قسم منقسم میگردد: حسّاس و غیر حسّاس؛ و واضح است که حسّاس اشرف است. و حسّاس نیز به دو قسم منقسم میگردد: عاقل و غیر عاقل؛ و البته عاقل اشرف است. و عاقل نیز منقسم به دو قسم میگردد: عالم و غیر عالم؛ و عالم افضل است. پس عالِم اشرف مخلوقات است.
عالِم، اختر شب در تاری بربریّت
جهل، تاریکی و علم، روشنی است. وجود عالِم، مانند اختران شب در فضای تار بربریّت نورافشانی میکنند، و با پرتو خود پردههای تاریکیها را دریده و با فروغ خود مردم را روشن مینمایند. لذا انسان بدون علم، چون مُرده است؛ چون تاریک است. و شخص عالمِ مُرده، چون شخصیّتی زنده است؛ چون روشن است. عالم را روی این زمینه نباید با جاهل قیاس کرد؛ زیرا قیاس بین وجود و عدم یا نور و ظلمت است.
اشعار منسوب به امیرالمؤمنین در فضیلت علما
عن امیرالمؤمنین علیه السّلام:
1. النّاسُ مِن جَهَة التِّمثالِ أكفاءٌ *** أبوهُم آدمٌ و الأُمُّ حَوّاءُ 2. و قِيمَة المَرءِ ما قَد كان يحسِنُه *** و الجاهِلونَ لِأهلِ العِلمِ أعداءٌ 3. لا فَضلَ إلّا لِأهلِ العِلمِ أنَّهُم *** عَلى الهُدَى لِمَن استَهدَى أدِلّاءُ 4. فَقُم بِعِلمٍ و لا نَبغِى لَه بَدَلًا *** فَالنّاسُ مَوتَى و أهلُ العِلمِ أحياء1 - دیوان الإمام علی علیه السّلام، ص 24. ترجمه:
«1) مردم از جهت تمثال و ظاهر با یکدیگر برابرند؛ پدرشان آدم و مادرشان حوّا است.
2) و ارزش و قیمت هر کس به قدر علم و عمل نیکوی اوست. و جاهلان، دشمنان اهل علم و صاحبان دانش هستند.
3) فضیلت و شرافتی نیست مگر برای اهل علم؛ زیرا که ایشان بر راه هدایت برای جویندگان سعادت، راهنمایانند.
4) برخيز و كمر ببند براى طلب علم، و ما به عوض علم، چيزى را نمىجوييم؛ زيرا كه مردمان مردگانند و اهل علم زندگانند.» (محقّق)
- دیوان الإمام علی علیه السّلام، ص 24. ترجمه:
