مطلع انوار ج13
مواعظ رمضان المبارک 1370 هجری قمری
جلد سیزدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، مشتمل بر متنِ مواعظِ مؤلّف در ماه رمضان سال 1370 ه. ق در مسجد قائم طهران می‌باشد که به اهتمام خود مؤلف به رشتۀ تحریر درآمده است. عمق مباحث مطروحه، شیوایی و روانیِ سخن برای پویندگان معرفت، جاذب و راهگشا می‌باشد. اهمّ مطالب مندرجه در این مجلّد: • مباحثی مختصر دربارۀ حقیقت دین؛ عدم تحریف قرآن، تحریف کتب مقدّس ادیان؛ عصمت انبیاء و پاسخ به شبهات. • مباحثی درباره عقل و عقلانیت؛ مباحثی درباره فضیلت علم و علماء. • مباحثی در مورد دنیا، مرگ، برزخ و قیامت، معاد‌جسمانی. • مباحثی در مورد انفاق؛ نیت و اخلاص؛ حقیقت توکل و فضیلت آن؛ امر به معروف و نهی از منکر و شرایط آن.
مطلع انوار ج13
163ترجمۀ احوال شهید اوّل رضوان الله علیه (ت)
شرح حالات شهید اول؛1
- . أبوعبدالله، شمس‌الدین، محمّد بن مکی بن محمّد شامی عاملی جزینی، معروف به شهید اوّل در سال734 هجری در جِزین، از قرای جبل عامل متولد شد؛ شهید اوّل و ثانی، هر دو از آن منطقه هستند. هنگامی که در اصطلاح فقها کلمۀ «شهید» بی‌قرینه ذکر گردد، مقصود همان شهید اوّل است.
شهید اوّل شاگرد فخرالمحققین (فرزند علاّمۀ حلی) بوده است. ایشان، از بزرگان فقهای امامیه و از اعاظم مجتهدان تاریخ اسلام می‌باشد. عالم عامل، محدّث، رجالی، اصولی، ادیب و شاعر و در اصطلاح رجال «امام الفقه» نامیده شده است. شاید از نظر نداشتن همتا و نظیر در رتبه و منزلت فقهی و علمی، او را شهید اوّل گفته‌اند؛ و الاّ در سلسلۀ علماء، شهدای بسیاری وجود دارند که از حیث تاریخی وی از آنها بسیار عقب‌تر است.
ایشان پس از محقّق اوّل به‌عنوان سرآمد فقها است و اهل فن در استادی و فقاهتش کوچک‌ترین تردیدی به خود راه نداده‌اند. همۀ کتاب‌های شهید ـ بالأخص اللمعة الدمشقیة ـ از آثار ارزشمند فقهی محسوب می‌شوند.
خاندان ایشان خاندان علم و فضل است. شهید سه پسر داشت که هر سه از علماء و فقهاء بوده‌اند و همسرش ام‌علی و دخترش ام‌الحسن نیز فقیهه بوده‌اند. وی زنان را در پاره‌ای از مسائل، به این دو بانوی فاضله ارجاع می‌داده است. در ریحانة الأدب آمده است:
برخی از بزرگان، فاطمه دختر شهید را «ستة المشایخ» و برخی «ست المشایخ» یعنی «سیدة المشایخ» لقب داده‌اند.*
ایشان علاوه بر مشایخ خود در بین علمای شیعه، از حدود 40 نفر از علمای اهل سنّت نیز اجازۀ روایت دریافت کرده است؛ مانند شیخ محمّد بن یوسف قرشی شافعی که از قاضی عضدالدین ایجی روایت نقل می‌کند.
سرانجام ایشان در روز پنج‌شنبه، نهم جمادی الأولی سال 786 هجری قمری در عهد سلطنت برقوق، با فتوای قاضی برهان‌الدین مالکی و عباد بن جماعه شافعی، پس از تحمّل یک سال حبس و زندان در قلعۀ شام به شهادت رسید. در همان ایام حبس بود که کتاب ارزشمند اللمعة الدمشقیة را در مدّت 7 روز تألیف کرد؛ درحالی‌که از منابع فقه تنها المختصر النافع را در اختیار داشت. به دلیل کینه‌ها و عداوت‌های دیرینه‌ای که از تشیّع و علمای شیعه و آن بزرگوار داشتند، بدن شریفش را به دار کشیده و سنگسار کردند و مورد اهانت‌ها قرار دادند. (محقّق)
* ریحانة الادب، ج 8، ص 297.
- . أبوعبدالله، شمس‌الدین، محمّد بن مکی بن محمّد شامی عاملی جزینی، معروف به شهید اوّل در سال734 هجری در جِزین، از قرای جبل عامل متولد شد؛ شهید اوّل و ثانی، هر دو از آن منطقه هستند. هنگامی که در اصطلاح فقها کلمۀ «شهید» بی‌قرینه ذکر گردد، مقصود همان شهید اوّل است.