
مطلع انوار ج13
مواعظ رمضان المبارک 1370 هجری قمری
جلد سیزدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، مشتمل بر متنِ مواعظِ مؤلّف در ماه رمضان سال 1370 ه. ق در مسجد قائم طهران میباشد که به اهتمام خود مؤلف به رشتۀ تحریر درآمده است. عمق مباحث مطروحه، شیوایی و روانیِ سخن برای پویندگان معرفت، جاذب و راهگشا میباشد. اهمّ مطالب مندرجه در این مجلّد: • مباحثی مختصر دربارۀ حقیقت دین؛ عدم تحریف قرآن، تحریف کتب مقدّس ادیان؛ عصمت انبیاء و پاسخ به شبهات. • مباحثی درباره عقل و عقلانیت؛ مباحثی درباره فضیلت علم و علماء. • مباحثی در مورد دنیا، مرگ، برزخ و قیامت، معادجسمانی. • مباحثی در مورد انفاق؛ نیت و اخلاص؛ حقیقت توکل و فضیلت آن؛ امر به معروف و نهی از منکر و شرایط آن.
مطلع انوار ج13
43در آن موقع هِرشِلی1 نبود که ستاره اورانوس را کشف کند و دوربینهای حسّاس ساخته، تمام اجرام سماوی را تحت مطالعه قرار دهد؛ در آن موقع کِپلِر2 و کُپِرنیک3 نیامده بودند که به اصل اشتقاق زمین از کرات سماوی پیبرند؛4 ولی قرآن گفت:
﴿أَوَ لَمۡ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ كَانَتَا رَتۡقٗا فَفَتَقۡنَٰهُمَا﴾؛5
﴿ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ﴾.6
عدم منافرت دین اسلام با علم
این کلمات که ابداً با علوم مادّی آن عصر مطابقت ننموده بلکه با علوم تجربی امروزه مطابق است، دلالت بر اعجاز کلام آن بزرگواران میکند.
در آن موقع پاستوری نیامده و کشف میکروب نکرده بود، ولی حضرت امیر میفرماید: «لا تَبُولَنَّ فی الماءِ فإنّ لِلماءِ أهلًا.»7
- . Willam herschel.
- .Jean Kepler 1571 ـ1630.
- . Nicolas Copernic 1473 ـ 1543.
- . جهت اطّلاع بیشتر پیرامون علم هیئت و نجوم و دانشمندان شاخص آن، رجوع شود به مطلع انوار، ج 5، ص 309 ـ 348. (محقّق)
- . سوره أنبیاء (21) آیه 30. الله شناسی، ج 2، ص 173، تعلیقه 3:
«آیا ندیدهاند آنان که کفر ورزیدهاند که آسمانها و زمین در ابتدای امر آفرینش به هم چسبیده بودند و ما آن دوتا را از هم جدا کردیم؟» - . سوره فصلت (41) آیه 11. نور ملکوت قرآن، ج 4، ص 32:
«و پس از آن خداوند بر آسمان درحالیکه به صورت دود بود متمکّن و مستقر شد و سیطره و احاطه نمود، و به آسمان و زمین گفت: ”بیایید، خواه از روی رضا و رغبت و خواه از روی عدم رضا و کراهت!“ آسمان و زمین گفتند: آمدیم ما از روی رضا و اطاعت!» - . امام شناسی، ج 11، ص 315، تعلیقه 2:
«این حدیث را شیخ صدوق در کتاب خصال در ”أبواب المائة و ما فوقه“ آورده است؛ و این فقره از کلام آن حضرت را که ما در اینجا آوردیم، در ص 613 از طبع مطبعه حیدری است.
و در وسائل الشیعة، این حدیث را از خصال در حدیث أربعمائة با این عبارت آورده است که: قَال: ”لا یَبولَنَّ أحَدُکم فی سَطحِ الهَواءِ و لا یَبولَنَّ فی ماءٍ جارٍ، فإن فَعَلَ ذلک فَأصابَهُ شَیءٌ فلا یَلومَنَّ إلّا نَفسه؛ فإنّ لِلماءِ أهلًا. و إذا بالَ أحَدُکُم فلا یَطمَحَنَّ بِبَولِه و لا یستقبلُ بِبَولِه الرِّیح.“ (از طبع امیر بهادر، ج 1، ص 47، و از طبع حروفی اسلامیه، ج 1، ص 249) در این نسخه نهی از بول کردن در آب جاری شده است، و نهی شده است از آنکه: انسان بولش را به بالا کند و یا در مقابل باد نماید.
و در مستدرک، ج 1، ص 38 روایاتی را ذکر کرده است که از بول کردن در آب، چه جاری و چه راکد نهی شده است. و از جمله آنکه:
از غوالی اللئالی از فخرالمحقّقین از رسول خدا آورده است که: ”لا یَبولَنّ أحَدُکُم فی الماءِ الدّائِمِ؛ نباید یک نفر از شما در آبی که دوام دارد مانند چاه و چشمه و جاری بول کند.“
و نیز از غوالی اللئالی از فخرالمحقّقین آمده است که: در حدیث دیگری است که امیرالمؤمنین علیه السّلام گفتهاند: ”و الماءُ له سُکّانٌ فلا تُؤذوهُم بِبَولٍ و لا غائِطٍ؛ برای آب ساکنانی است، آنها را به بول و غائط آزار مدهید.“
و نیز از فخر آمده است که: ”و روی أنّ البَول فی الماء الجاری یورِثُ السَّلَسَ و فی الرّاکِدِ یورثُ الحَصْر؛ بول کردن در آب جاری موجب ریختن ادرار بدون اختیار میشود، و بول کردن در آب راکد موجب بند آمدن ادرار میشود.“
و در تهذیب، شیخ طوسی، طبع نجف، ج 1، ص 34، در باب الاحداث، خبر 91 با سند متصل خود روایت میکند: از فضیل، از مِسمَع از حضرت صادق علیه السّلام که امیرالمؤمنین علیه السّلام گفتهاند: ”إنّه نَهَی أن یَبولَ الرّجُلُ فی الماء الجاری إلّا مِن ضَرورةٍ؛ و قال: إنّ لِلماءِ أهلًا.“»
