عنوان بصری ج۱

معنا نداشتن توحید، بدون اختلاف در شبکات و مظاهر آن 

فعلاً صحبت در این است که: ظهور توحید، بدون اختلاف در شبکات و مظاهر آن امکان ندارد. یعنی اگر همۀ ظهورات و مظاهر حقّ، بر نَسَق واحدی باشد، در این‌صورت دیگر توحید وجود ندارد؛ زیرا توحید یعنی یکی دانستن جریانات نظام آفرینش، و این وقتی معنا پیدا می‌کند که اختلاف وجود داشته باشد. یعنی با وجود اختلاف جریانات و موجودات، ما آنها را یکی بدانیم، و اگر اختلافی در بین نباشد یکی دانستن معنا ندارد؛ چراکه به خودی خود وحدت وجود دارد.

پس حقیقت توحید یعنی یکی دانستن موجودات مختلف و کثرات را در آن جنبه وحدت حل کردن، و یکی دانستن در جایی است که اختلاف موجود باشد و انسان آن را نبیند.

یکسان بودن نزول فیض هدایت و دستگیری پروردگار در همۀ ادوار

خداوند متعال ظهور توحید و نزول فیض خود را در اطوار و ادوار مختلف قرار داده، و می‌خواهد با زبان بی‌زبانی این‌طور به ما بگوید که: دستگیری و هدایت افراد در احوال مختلف برای من یکسان است، و شما باید بدانید که برای دستگیری من هیچ علّت و سببی جز عنایت من در مرتبۀ اوّل، و اهتمام شما در مرتبۀ دوّم وجود ندارد.

بنابراین اگر قرار باشد در این دستگیری اوضاع و احوال خارجی تأثیر داشته باشد، خارج از حکومت خدا خواهد بود و قدرت مطلقۀ خدا را تضییق و تحدید می‌کند. و لذا همان‌طور که یُسر در دست خداوند است، عُسر هم مستند به اوست؛ پس از دیدگاه توحیدی یسر و عسر هر دو یکی است، و انسان باید هر دو جنبه را به یک لحاظ نگاه کند.

در هدایت انسان فقط مشیّت الهیّه دخیل است نه غیبت و ظهور

بنابراین هدایتی که در نظر بعضی مختصّ به زمان ظهور است اساساً هیچ فایده‌ای ندارد؛ بلکه هدایتی مفید است که منشأش اراده و مشیّت حقّ باشد، و هیچ‌کدام از ظهور و غیبت در آن تأثیری نداشته باشند.

پس نه ظهور در هدایت دخالت دارد و نه غیبت در عدم هدایت افراد دخیل است، بلکه این مشیّت الهی است که برای هدایت و تکامل هر فرد، او را در تمام