Name: کتاب عنوان بصری ج۳ - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

عنوان بصری ج۳

82

شبیه به جرقه‌های ظاهری در عالم حس است که از باب تشبیه معقول به محسوس بیان شده است؛ اما منظور این نیست.
اطلاق نور بر نور مادی نیز به لحاظ ظهور و روشنایی‌ و غیر مبهم ‌بودن است. فردی که وارد اتاق تاریکی می‌شود، چون حقایق برای او مخفی و مجهول است با همۀ اشیاء موجود در آن برخورد و تصادم پیدا می‌کند، چون در این اتاق حقایق برای او مجهول و مخفی است؛ اما وقتی چراغ را روشن می‌کند، بین انسان و سنگ، بین جاندار و غیر جاندار فرق می‌گذارد، چون نور وجود دارد و همۀ حقایق خارجی برای او واضح و مشخص شده است.
حکایت مثنوی در عدم شناخت فیل به جهت ظلمت و نبودن نور
در مثنوی آورده است که فیلی را از هندوستان آورده بودند و مردم به تماشای آن رفتند. هرکسی عضوی از اعضای آن حیوان را در تاریکی لمس کرد، و وقتی بیرون آمد تعریف‌ متفاوتی ارائه داد. ازآنجاکه نور وجود نداشت تعاریف و برداشت‌ها نیز متفاوت بود: یکی فیل را به شکل ناودان، دیگری به شکل بادبزن و یکی هم به‌شکل ستون حس کرده بود.¹ مولانا می‌فرماید:
1. مثنوی معنوی، دفتر سوم:
  پیل اندر خانۀ تاریک بود ** عرضه را آورده بودَندَش هُنود
  از برای دیدنش مردم بسی ** اندر آن ظلمت همی‌ شد هرکسی
  دیدنش با چشم چون ممکن نبود ** اندر آن تاریکی‌اش کف می‌بِسود
  آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد ** گفت همچون ناودان است این نهاد
  آن یکی را دست بر گوشش رسید ** آن بر او چون بادبیزن شد پدید
  آن یکی را کف چو بر پایش بسود ** گفت شکل پیل دیدم چون عمود
  آن یکی بر پشت او بنهاد دست ** گفت خودْ این پیل چون تختی بُدَست
  همچنین هریک به جزوی که رسید ** فهم آن می‌کرد هرجا می‌شنید
  از نظر‌گه، گفتشان شد مختلف ** آن یکی دالش لقب داد این الف
  در کفِ هر‌کس اگر شمعی بُدی ** اختلاف از گفتشان بیرون شدی