امام شناسی ج6

 البتّه اشکالى که در حجّهاى رسول اللَه قبل از هجرت به نظر مى‌رسد، دو چیز است:

 اوّل از جهت مکان، و آن اینکه قریش در موسم حجّ از حرم خارج نمى‌شدند، و در ضمن أداء مناسک از مزدلفه به عرفات نمى‌رفتند و مى‌گفتند: قریش که از أعاظم مردم به شمار مى‌آیند، نباید از حرم خارج شوند. و مى‌دانیم که یکى از أعمال حجّ، وقوف به عرفات است.

 در اینجا روایات بیان مى‌کند که رسول اللَه در ضمن حجّشان به عرفات مى‌رفته‌اند، و با سایر طبقات مردم که از غیر قریش بوده‌اند، و در عرفات وقوف مى‌کرده‌اند، وقوف نموده و سپس به مشعر الحرام و مزدلفه مى‌آمدند.

 دوّم از جهت زمان، و آن اینکه أعراب جاهلى براى آنکه پیوسته زمان حجّ در زمان معتدلى واقع شود که هوا ملایم باشد، در هر سال زمان حجّ را چند روز از حساب ماههاى قمرى که میزان براى اعمال است به تأخیر مى‌انداخته‌اند، و این عبارت است از نسى‌ء که قرآن آن را زیادى کفر خوانده است. و بنا بر این در تمام سنوات حجّ، حجّ در غیر موقع و زمان مشخّص خود واقع مى‌شد، مگر در سى و سه سال یکبار، که مطابق با همان زمان ماه هلالى و موقع مشخّص خود در نیمه أوّل ماه ذوالحجّه الحرام مى‌شد. و این مطابقه فقطّ در سنه حجّة الوداع است که رسول اللَه حجّ بجاى آورده. و همان طورى که خواهیم دید، رسول خدا در ضمن خطبه خود حجّ را به همان طریقه واقعى خود برگردانیده و اعلان موقع مشخّص خود را با ترک نسى‌ء در نیمه أوّل شهر ذوالحجّة نمودند.

 و بنا بر این أصل، اگر رسول خدا، از سى و سه سال مانده به سنه حجّة الوداع یعنى ده سال مانده به نبوّت مى‌خواستند حجّ با مردم انجام دهند، مى‌بایست آن را در

غیر موقع معیّن خود بجاى آورند و مبتلا به تأخیر و نسى‌ء گردند، که البتّه این أمر از آن حضرت با وجود آیه قرآن که آن را از کفر مى‌شمارد صادر نمى‌شد. و بنا بر این باید گفت: آن حضرت حجّ را خود به تنهایى در موقع مقرّر انجام مى‌داده‌اند.