در کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه» اثر گرانسنگ حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره، با استفاده از منابع تاريخى و روايى و تمسّك به سيره حضرات معصومين عليهمالسّلام، به اثبات رسیده است که اربعین از مختصّات حضرت سیدالشهداء علیه السلام بوده و علیرغم تأکیداتِ بسیار بر اقامۀ مجالس ذکر، هیچ اثری از اقامۀ مجلس اربعین براى ساير معصومین علیهم السلام در طول تاریخ به چشم نمىخورد. از اینرو اربعين گرفتن براى اموات به هر صورت، مورد امضایِ شارع نبوده و بدعت و محرّم است. اهمّ مطالب مندرجه در این اثر: • حقیقت معنای «شعار» در مکتب تشیع • ولایت و امامت، محور اصلی در مکتب تشیع • تعدّی از حدود ولایت، منافی با تعبّد و منجر به بدعت است. • قیام سیدالشهداء علیه السلام حیاتیترین شاخص حق و باطل • ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم است؛ نه یک فرد عادی • غلط بودن مراسم «هفتم» و «چهلم» و «سال» برای اموات، بر اساس مبانی شریعت • زیارت اربعین، علامتِ ایمان و شعارِ شیعه
اربعین در فرهنگ شیعه
16هستید و سایر مردم، دِثار“؛ یعنی شما جماعت انصار از زمرۀ اصحاب خاصّ و سرّ میباشید.»
و الشِّعار: العلامةُ فی الحَربِ و غیرِها. و شِعارُ العَساکِر: أن یَسِموا لها علامةً یَنصِبونها لِیَعرفَ الرَّجُلُ بها رُفْقَتَه ... .
و شِعارُ القومِ: علامتُهم فی السَّفر ... . و الشِّعار: العلامةُ ... .
و شِعارُ الحَجّ: مَناسکُه و علاماتُه و آثارُه و أعمالُه، جَمعُ شَعیرَة؛ و کلُّ ما جُعِل عَلَمًا لِطاعةِ اللهِ عَزّوجلَّ کالوقوفِ و الطّوافِ و السّعیِ و الرَّمْیِ و الذّبحِ و غیرِ ذلک. و منه الحدیث: أنّ جَبریلَ أتَی النّبیَّ صلّی الله علیه [و آله] و سلّم، فقال: «مُرْ أُمّتَکَ أن یَرفَعوا أصواتَهم بالتَّلبیَةِ، فإنّها مِن شَعائرِ الحجِّ!» ... .
و قال الزَّجّاجُ فی شَعائر اللهِ: «یُعنیٰ بها جمیعُ مُتعبَّداتِ اللهِ الّتی أشعَرَها اللهُ، أیْ جَعَلها أعلامًا لنا؛ و هی کلُّ ما کانَ مِن مَوقِف أو مَسْعًی أو ذَبحٍ.1
«شعار، به علامت در جنگ و غیر آن گفته میشود. و شعار لشکر، علامتی بود که لشکریان نصب میکردند تا سربازانِ خودی را از دشمن باز شناسند ... .
و شعار قوم، به علامتی گفته میشود که آنها با خود در سفر حمل میکنند (مانند پرچم و غیره) ... . و بهطور کلّی شعار به معنای علامت و نشانه است ... .
و شعار حج، عبارت است از مناسک و نشانهها و آثار و مواقف و اعمال خاصّ حج که آن را از سایر عبادات متمایز میکند، و آن جمع شعیرة است؛ یعنی هر عملی که به عنوان شاخصِ اطاعت امر الهی قرار گرفته است، اعمّ از وقوف به عرفات و مشعر و طواف و
- همان، ص ٤١٣ ـ ٤١٤.

