
حریم قدس
مقالهای در سیر و سلوک الی الله
کتاب ارزشمند «حریم قدس» که مقدمهای است بر ترجمۀ فرانسویِ رسالۀ شریف «لباللباب در سیروسلوک اولیالألباب»، توسط حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه به رشتۀ تحریر درآمده است. این مقدمه با توجه به اهمیت موضوعِ «عرفان و سیر و سلوک» و «ورودِ اوهام و تخیلات در شناخت این حقیقت»، و «تضارب آراء و مکاتب» و «چهبسا وقوع انحراف» توسط مؤلف به ساحت علم و فضیلت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این اثر: • ملاک حقانیّتِ یک شریعت • تحلیل مسئله وحدت ادیان • ضرورت تمسک به شریعت اسلام • جایگاه معنویت و عرفان در فرهنگ امروزی • مصیبتهای عصر تکنولوژی • تحریف اصطلاح عرفان و معرفت در فرهنگ عامیانه امروزی • اعتبار تعقّل در شریعت اسلام • استشهاد به آیات و روایات در تبعیت از عقلِ منوّر • اشکالات وارد بر مکتب تفکیک و مخالفان فلسفه و عرفان اسلامی از منظر کلی • پاسخ به شبهات وارد بر حکمت اسلامی از منظر کلی • حجیت و کیفیت دلالت مشاهدات قلبیه و مکاشفات توحیدیه • علت فلسفهزدگی و عرفانزدگیِ عدّهای از مشتغلین به علوم دینی • حصول مراتب بلند عرفانی بر پایۀ تهذیب نفس و تجرد روح • پیدا شدن عدهای مکّار و دنیاپرست در عرصۀ عرفان و تصوف • لزوم تمسّک به طریق عرفان و تبعیّت از استاد کامل • وصول به حاقّ ذات احدیّت و فناء در ذات، غایت سیر و سلوک الی اللَه • ویژگیها و امتیازات رساله «لباللباب در سیروسلوک اولیالألباب»
حریم قدس
102از جنید راجع به مرید و مراد پرسیدند:
سُئِل عنه: ما معنی المرید؟ قال: «المرید، الّذی یتولّاه سیاسةُ العلم؛ و المراد، الّذی یتولّاه رعایةُ الحقّ. و المرید صاحبُ السّیر، و المراد صاحب الطّیر. و لا یُدرِک السّایرُ الطایرَ».1
«از معنای مرید سؤال شد، گفت: ”مریدْ آن است که امر او بهواسطۀ علم حصولی و اکتسابی انجام میپذیرد، ولی مرادْ آن است که حقّ متعال امور او را به دست مشیّت و ارادۀ خود انتظام میبخشد؛ مریدْ همواره پیاده راه میسپارد، درحالیکه مرادْ در آسمانها پرواز میکند. و کجا میتواند حال مراد را مرید دریابد؟!“»
رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم: «الشیخُ فی قومِه کالنبیِّ فی أُمّتِه»
از کلمات أبوسعید است که:
مدار طریقت بر پیر است؛ «الشیخُ فی قومِه کالنبیِّ فی أُمّته.»2 و محقّق و مبرهن است که به خویشتن به جایی نتوان رسید.3
و لهذا در اینباره عارف بزرگ، شیخ محمود شبستری میفرماید:
دل عارف شناسای وجود است *** وجود مطلق، او را در شهود است4 مرحوم علاّمۀ طهرانی از اساتید خود به پیامبران الهی تعبیر میکردند؛5 شخصیّتی که بدون جنبۀ تشریع و وحی، در همان مرتبۀ إشراف و احاطه بر نفوس و ضمائر قرار دارد، و امر او امر خدای تعالی
- مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة، ص ١١١.
- المحجة البیضاء، ج ١، ص ١٧٠:
«قال النّبی صلّی الله علیه و آله و سلّم: ”الشیخُ فی قومِه کالنبیِّ فی أُمتِه.“» - أسرار التوحید فی مقامات أبیسعید، ج ١، ص ٥٦.
- گلشن راز، ص ٤٦.
- روح مجرّد، ص ٦٨٣.
