حریم قدس
مقاله‌ای در سیر و سلوک الی الله
کتاب ارزشمند «حریم قدس» که مقدمه‌ای است بر ترجمۀ فرانسویِ رسالۀ شریف «لب‌اللباب در سیرو‌سلوک اولی‌الألباب»، توسط حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه به رشتۀ تحریر درآمده است. این مقدمه با توجه به اهمیت موضوعِ «عرفان و سیر و سلوک» و «ورودِ اوهام و تخیلات در شناخت این حقیقت»، و «تضارب آراء و مکاتب» و «چه‌بسا وقوع انحراف» توسط مؤلف به ساحت علم و فضیلت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این اثر: • ملاک حقانیّتِ یک شریعت • تحلیل مسئله وحدت ادیان • ضرورت تمسک به شریعت اسلام • جایگاه معنویت و عرفان در فرهنگ امروزی • مصیبت‌های عصر تکنولوژی • تحریف اصطلاح عرفان و معرفت در فرهنگ عامیانه امروزی • اعتبار تعقّل در شریعت اسلام • استشهاد به آیات و روایات در تبعیت از عقلِ منوّر • اشکالات وارد بر مکتب تفکیک و مخالفان فلسفه و عرفان اسلامی از منظر کلی • پاسخ به شبهات وارد بر حکمت اسلامی از منظر کلی • حجیت و کیفیت دلالت مشاهدات قلبیه و مکاشفات توحیدیه • علت فلسفه‌زدگی و عرفان‌زدگیِ عدّه‌ای از مشتغلین به علوم دینی • حصول مراتب بلند عرفانی بر پایۀ تهذیب نفس و تجرد روح • پیدا شدن عده‌ای مکّار و دنیاپرست در عرصۀ عرفان و تصوف • لزوم تمسّک به طریق عرفان و تبعیّت از استاد کامل • وصول به حاقّ ذات احدیّت و فناء در ذات، غایت سیر و سلوک الی اللَه • ویژگی‌ها و امتیازات رساله «لب‌اللباب در سیرو‌سلوک اولی‌الألباب»
حریم قدس
87انکشاف حقیقت دسترسی پیدا کنند.1
و نیز علاّمۀ طهرانی در مقام تعریف مرتبت و منزلت عرفای الهی، که تنها این طائفه‌اند که از وحدت بالصّرافۀ حق مطّلع‌اند و حقیقت توحید را کما هی هی با سرّ و ضمیر خود دریافته‌اند، می‌فرمایند:
حالا شما می‌توانید دریابید که عظمت کلام متین و منطق قویم و برهان قوی و لطیف و دقیق گفتار امیرالمؤمنین علیه السّلام تا چه حدّی عمیق و باریک است که به تمام زوایای آن، صدرالمتألّهین هم نرسیده است و غیر از عرفای بالله در طول این قرون، کسی بدان تفوّه ننموده است، و عرفا هم که غالباً در کتاب‌هایشان از راه استدلال و برهان پیش نمی‌آمدند. فلهذا این دقایق، مبهم و در پس پرده بود تا در این زمان‌های اخیر که راه استدلال و برهان را هم عرفای بالله که مدرّس حکمت و فلسفۀ الهی نیز بودند، به میان آوردند؛ و همچون مرحوم سیّد علی شوشتری ـ استاد و وصی شیخ مرتضی انصاری در اخلاق و عرفان ـ و بهترین شاگرد برومندش آخوند ملاّ حسینقلی همدانی، و بهترین شاگردان او همچون شیخ محمّد بهاری و سیّد احمد کربلائی طهرانی، و بهترین شاگرد اخیر، مرحوم حاج میرزا علی آقا قاضی تبریزی، و از بهترین شاگردان او مرحوم عارف و حکیم و فقیه و متکلّم و مفسّر زمان و نابغۀ دوران، حضرت استاد علاّمه سیّد محمّدحسین طباطبائی تبریزی ـ قدّس الله أسرارهم الزّکیة ـ عِلماً و عملاً، شهوداً و برهاناً، منطقاً و استدلالاً این واقعیّت را اعلام فرمودند.
شکّر الله مساعِیَهم الجمیلة، و رَزَقَنا من علومهم، و جَعَلَنا من تابعیهم
- ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج ٢، ص ٣٢؛ رسالۀ اجتهاد و تقلید، ص ٣٦.