کتاب ارزشمند «حریم قدس» که مقدمهای است بر ترجمۀ فرانسویِ رسالۀ شریف «لباللباب در سیروسلوک اولیالألباب»، توسط حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه به رشتۀ تحریر درآمده است. این مقدمه با توجه به اهمیت موضوعِ «عرفان و سیر و سلوک» و «ورودِ اوهام و تخیلات در شناخت این حقیقت»، و «تضارب آراء و مکاتب» و «چهبسا وقوع انحراف» توسط مؤلف به ساحت علم و فضیلت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این اثر: • ملاک حقانیّتِ یک شریعت • تحلیل مسئله وحدت ادیان • ضرورت تمسک به شریعت اسلام • جایگاه معنویت و عرفان در فرهنگ امروزی • مصیبتهای عصر تکنولوژی • تحریف اصطلاح عرفان و معرفت در فرهنگ عامیانه امروزی • اعتبار تعقّل در شریعت اسلام • استشهاد به آیات و روایات در تبعیت از عقلِ منوّر • اشکالات وارد بر مکتب تفکیک و مخالفان فلسفه و عرفان اسلامی از منظر کلی • پاسخ به شبهات وارد بر حکمت اسلامی از منظر کلی • حجیت و کیفیت دلالت مشاهدات قلبیه و مکاشفات توحیدیه • علت فلسفهزدگی و عرفانزدگیِ عدّهای از مشتغلین به علوم دینی • حصول مراتب بلند عرفانی بر پایۀ تهذیب نفس و تجرد روح • پیدا شدن عدهای مکّار و دنیاپرست در عرصۀ عرفان و تصوف • لزوم تمسّک به طریق عرفان و تبعیّت از استاد کامل • وصول به حاقّ ذات احدیّت و فناء در ذات، غایت سیر و سلوک الی اللَه • ویژگیها و امتیازات رساله «لباللباب در سیروسلوک اولیالألباب»
مرتب سازی:
حریم قدس
53خود مشاهده ننمودم، عبادت نکردم!»1و2 یکی است، و در نزد خداوند به یک مقدار منزلت و ارج و بها داده میشود؟!
آیا کلام رسول خدا که فرمود: «میزان قرب هر فرد به خداوند به مقدار میزان فهم و معرفت او است از خداوند.»3 اشاره به همین عقول
- شرح اصول کافی، ملاّ صدرا، ج ١، ص ٣٣١؛ الوافی، ج ١١، ص ٢٦؛ تفسیر المیزان، ج ٨، ص ٢٥٥.
- این حدیث شریف را مرحوم علاّمه آیة الله والد معظم ـ رضوان الله تعالی علیه ـ در کتاب شریف الله شناسی، ج ٢، ص ١٢١ و ١٢٢، ذیل مبحث ١٦ تا ١٨ با عبارت: «لم أکُ بالّذی أعبُدُ مَن لَم أرَهُ» آوردهاند، و در تعلیقه مرقوم فرمودهاند که:
«مستدرک نهج البلاغة، منشورات مکتبۀ الاندلس ـ بیروت، ص ١٥٧، باب سوّم؛ و عبدالعلیّ کارنگ در کتاب اثبات وجود خدا، در تعلیقۀ ص ٥، در ضمن ترجمۀ مقالۀ: آیا جهان آفریدگاری دارد؟ بقلم دکتر دمرداش عبدالمجید سرحان، متخصّص علوم تربیتی، از آن استناد و استشهاد جسته است.
در مفاتیح الإعجاز شرح گلشنراز، طبع انتشارات محمودی، ص ٥٧ بدین عبارت ذکر نموده است:
”ذِعلَب یمانی از حضرت علی مرتضی علیه السّلام سؤال کرد که: أ فَرَأیتَ رَبَّکَ؟!
جواب فرمود که: أ فَأعبُدُ ما لا أریٰ؟! باز میفرماید که: رأیتُهُ فعَرَفتُه فَعَبَدتُه؛ لَم أعبُد رَبًّا لَم أرَهُ! ﴿ ﴾. (آیۀ آخر از سورۀ ١٨ الکهف)“» - مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ١٠، ص ٤٨٤:
«قال ابوقتادة: سألت النبیَّ صلّی الله علیه و آله و سلّم عن قوله تعالی ﴿أَيُّكُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗا ﴾ ما عنیٰ به؟ فقال: ”یقول: أیُّکم أحسنُ عقلًا.“ ثم قال: ”أتمُّکم عقلًا و أشدُّکم لِله خوفًا و أحسنُکم فیما امر الله به و نهیٰ عنه نظرًا، و إن کان أقلَّکم تطوُّعًا.“»
ترجمه: «ابوقتاده گفت: از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم پرسیدم: مقصود خداوند در آیه شریفۀ ﴿کدامیک از شما عملش نیکوتر و بهتر است؟﴾ چه کسانی هستند؟
حضرت پاسخ داد: ”خداوند میفرماید: کدامیک از شما عقلش بیشتر است.“ سپس فرمود: ”بهترین شما از حیث عمل کسی است که عقلش کاملتر و خوفش از خداوند شدیدتر باشد، و در آنچه که خداوند به آن امر نموده و از آن نهی فرموده، دقّت نظر بیشتری داشته باشد؛ اگر چه اعمال مستحبّی کمتری انجام دهد.“»