ترکیب اتّحادی وجود و ماهیّت (2)

«شدیدتر از این در وجود و نور نیست مگر خداوندش و مُبدئش درحالتی‌که این باری نور الانوار و وجود الوجودات است؛ چون قوۀ وجود او و شدّت ظهور او هم از نظر قوّت و هم از نظر مدت و هم از نظر عدّة غیرمتناهی هستند. چون وجود و ظهور او شدید است، ابصار نمی‌تواند او را ادراک کند، چون سنخیت لازم است در ادراک و مُدرِک و مُدرَک. افهام نمی‌توانند به آن برسند. حواس و اوهام از آن خالی هستند و عقول و افهام هم از او دوری می‌گزینند.»

فالمدارکُ الضعیفةُ تُدرِکُ الوجوداتِ النازلةَ المصحوبةَ بالأعدامِ و الملکاتِ، المختفیّةِ المحجوبةِ بالأکوانِ

«پس مدارک ضعیفه، این فقط ادراک وجودات نازله‌ای که مصحوب به اعدام‌اند می‌کند؛ اعدام و ملکاتی که مختفی هستند و محجوب هستند با اکوان.»

فقط اینها را می‌بیند که توأم با عدم هستند؛ عدم ظلمانی و اعدامی که همۀ اینها ماهیّات هستند و ابتعاد نوریه دارند.

المنصبغةِ بصِبَغِ الماهیّات المتخالفةِ و المعانی المتضادةِ و هی فی حقیقتِها متّحدةُ المعنیٰ، و إنّما التفاوتُ فیها

«و رنگ گرفتند به رنگ ماهیّاتی که متخالف هستند و این معانی متضاده با هم جمع شدند و یک ماهیّت را تشکیل دادند، و در حقیقتش یک معنا هستند، و تفاوت در اینها به‌حسب قوۀ ضعف و کمال و نقص است.»

حقیقتش یکی است، یعنی حقیقتش که همان وجود است، یکی است ولیکن چون این مراتب پایین آمده و این مراتب وجود به‌واسطۀ مراتب شدّت و ضعف پایین آمده است.

بحسبِ القوّةِ و الضعفِ و الکمالِ و النّقصِ و العلوِّ و الدنوِّ الحاصلةِ لها بحسبِ أصلِ الحقیقةِ البسیطةِ باعتبار ِمراتبِ التنزّلات لا غیرَها، کما سینکشفُ مِن مباحثِ التّشکیکِ.¹

«اینها به‌حسب قوّه و ضعف و کمال و نقص و علوّ و دنوّی که حاصل می‌شود برای این ماهیّات به‌حسب اصل حقیقت بسیطه تفاوت پیدا می‌کنند نه به غیر این. همان‌طور که به‌زودی این قضایا روشن می‌شود از مباحث تشکیک.»

اللَهمّ صلّ علیٰ محمدٍ و آل محمد