مرتب سازی:
جلسه ۱۲۰
15(كان الله و لم یكن معه شیء)، این مقام مقام ذات است. بعد مىفرماید (و الآن كما كان) یعنى با وجودى كه این خلق و این مراتب تنزّل در وجود پیدا شد، با این عقول عشره و كذا پیدا شد باز (كان الله و لم یكن معه شى). (لم یكن معه) با خدا چیزى نیست. یعنى هر چه هست فقط مقام ذات است. یعنى یك خدایى باشد كه با خدا یك تعینات باشد این مصاحبت و مقارنت را حضرت در اینجا برداشته، مى گوید مقارنتى وجود ندارد. هرچه هست یك ذات و یك وجود است، و این وجود براى آن ذات ضرورت دارد (و لا یشذ عنه مثقال ذره) این مربوط به كان الله است؟
جواب: بله.
سؤال: وقتى كه علت ومعلول خوب تصّور شد حتى درباره این تدریجیات هم این مسأله حل مىشود.
جواب: بله همین است.
سؤال: این دیگر تأخّر زمانى نیست.
جواب: ان شاء الله این تتمه اى هم دارد. اینجا یك چیزهایى كه مىگویند، فرض كنید من باب مثال فلان كار را انجام بدهید، ثوابش به آن مىرسد. شب اول قبر نماز بخوانید، ثوابش به مرده مىرسد. حالا اگر یك كسى بعد خواند نفهمید، اگر یك كسى زودتر خواند، اینها مثلًا چطور مىشود؟ یا مثلًا صدقات و امثال ذلك، صدقه رفع بلا مىكند، بعد از مرض انسان صدقه بدهد، قبل از مرض صدقه بدهد، این قبل و بعد چطور تاثیر مىكند، نمىكند. اینها دیگر از متفرعات همین تدریجى الحصول و ثابتات هستند.