جلسه ۱۴۹

تلمیذ: در حقیقت مى‌توانیم بگوییم كه فخر رازى در مَقسم اشتباه كرده و مَقسم را موجود نگرفته بلکه وجود گرفته است.‌

استاد: بله، غیر از مقسم، اصلاً بحث علّیت در جهات ثلاث غلط است. به‌خاطر اینكه جهات ثلاث، مواد قضایاى ذهیّنه است و اصلاً بحث علیّت در آنجا راه ندارد. علیت خارجى كه یك موضوع علّت براى وصف یا براى اعراضش می‌شود كه اینها مى‌آیند و این مربوط به عالم اعیان است. آن قضایاى ذهنى كه این جهات ثلاث است آن قضایاى ذهنى ارتباطى به قضایاى خارجى ندارند. و در قضایاى ذهنى هم كه دیگر علیت اصلاً معنی ندارد و اصلاً تقسیم در آنجا نیست.

اللهمَ صلّ علی محمد و آل محمد