نقد و بررسی دیدگاه فخر رازی درباره اولویت ماهیت

آخوند هم دارد این را مرتبط به آن می‌کند. می‌گوید که ما اصلاً آن بحث‌های گذشته را درنظر نگیریم. اصلاً تساوی ماهیت نسبت به طرفین بحث نیست؛ آقا یک ماهیت نسبت به عدم یا نسبت به وجود آیا رجحان دارد یا ندارد؟! ما می‌گوییم که ندارد. چرا ندارد؟ چون اگر نسبت به یکی رجحان داشته باشد طرف دیگر مرجوح می‌شود. وقتی که طرف دیگر مرجوح شد در فرض مرجوحیت بخواهد محقق شود ترجیح مرجوح بلا راجح است و ممتنع می‌شود. وقتی که آن‌طرف ممتنع شد این‌طرف ضرورت می‌شود.

بنابراین این بحث‌هایی که ماهیت تساوی الطرفین است و... آن بحث‌ها به جای خودش درست است ولی می‌خواهم بگویم که اصلاً نوبت به اینها نمی‌رسد حالا با غمض عین از آن مباحث گذشته یک عده‌ای آمده‌اند برای ما شاخ درآورده‌اند و شاخ شده‌اند و گفته‌اند که نه‌خیر، اصلاً ممکنات را تقسیم کرده‌اند و بعضی‌ها به جانب عدم تمایل دارند و بعضی‌ها به جانب وجود تمایل دارند و بعضی‌ها متساوی الطرفین هستند. این حرف‌ها همه لا طائل تحته است لذا مرحوم آخوند در ابتدای بحث می‌فرماید که با توجه و عنایت نسبت به مسائل گذشته دیگر جایی برای طرح این بحث‌ها باقی نمی‌ماند منتها حالا ما با غمض عین از آن مباحث گذشته می‌آییم می‌بینیم که اولویت ماهیت نسبت به وجود چه توالی فاسدی ممکن است به‌وجود بیاورد!

اللهم صل علی محمد و آل محمد