بطلان نظریه اولویت وجود و عدم نسبت به ماهیت

بعضی‌ها این‌طور گمان کرده‌اند که وجود بعضی از ممکنات به نظر به ذات خود، نه به نظر به امور خارجی که سلسلۀ علیت باشد اولیٰ از عدم آن است. بعد ایشان می‌فرماید که نه بر وجهی که او را از حیز افتقار به غیر بیندازد و اثبات صانع را ببندد چون با هم‌چنین وضعیتی باز اینها در حدود امکان باقی می‌مانند و به وجوب خارج نمی‌شوند بلکه وجود بر یک وجهی اولویت دارد که استدعا می‌کند وقوع وجود این نوع از ممکنات بیشتر باشد و علت و افاضۀ جاعل به اینها بیشتر از یک نوع دیگر باشد. مثلاً می‌گویند که بعضی از موجودات برکت دارند. فرض کنید گوسفند بااینکه مثلاً سالی دو بچه می‌زاید برکتش بیشتر از سگ و گربه و اینها است که می‌گویند کمتر است. آن جنبۀ عدم به آن اولویت دارد تا این جنبۀ وجود! خیال کرده‌اند حالا چون وجودش زیاد است آن ماهیتش است که متمایل به بقاء است؛ آن [گربه و سگ] ماهیتش متمایل به فناء و این [گوسفند] ماهیتش متمایل به بقاء است لذا خدا از او بیشتر درست کرده است و در آنجا زورش نرسیده است.

أو أشَدَّ وُجوداً ... یا وجودش نسبت به وجود دیگر شدیدتر است، قدرت و قوت وجودی در او بیشتر است یا شرایط برای وجود کمتر است. بعضی‌ها می‌خواهند به این دنیا بیایند آن‌قدر ناز می‌کنند [تا به دنیا بیایند]! می‌گویند که بعضی بچه‌ها برای آمدن به اینجا خیلی ناز دارند، نمی‌دانم مادر چیز می‌شود و هزارتا بالا و پایین تا یک آقازاده این وسط به دنیا بیاید! ولی بعضی نه، راحت [به دنیا می‌آیند]. سابق می‌گفتند: بعضی از این زن‌ها راه می‌رفتند و وسط راه رفتن بچه به دنیا می‌آمد و دیگر نه مشکلی، نه بیمارستانی، نه عملی و فلانی! خلاصه اول هم شرایطش خیلی راحت بود که با یک اتاق یک متر در دو متر شرایط انجام می‌شد!! ولی الآن می‌گوید که تا برای من خانه نگیری و جدا نشویم اصلاً نمی‌آیم! علیٰ‌کلّ‌حال شرایط مشکل شده است. خلاصه هم اولش خیلی راحت بود و هم آخرش راحت بود! دیگر بعضی‌ها مشکل می‌گیرند و پناهگاه و...! ولی قضیۀ بعضی‌ها روی پشت بام هم حل می‌شود!!