
تبیین کیفیت جعل و صدور موجودات
تحلیل نسبت وجود، ماهیت و تقیدات در نظام هستی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق کیفیت تعلق جعل به وجود و ماهیت در نظام هستی میپردازند. بحث با تبیین دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا در باب اصالت وجود و اعتباری بودن ماهیت آغاز میشود و چگونگی صدور کثیر از واحد مورد واکاوی قرار میگیرد. استاد با نقد دیدگاههای برخی حکما که وجود عالم را امری بالعرض و مجازی میدانند، به تبیین تفاوت میان وجود استقلالی و وجود تبعی پرداخته و بر این نکته تأکید میکنند که تقیدات و تعینات خارجی، منافاتی با بساطت وجود ندارند. در ادامه، ایشان به اهمیت برهان یقینی و کشف صحیح در فهم حقایق اشاره کرده و نسبت به خطرات تکیه بر ظنون و تخیلات در مبانی اعتقادی هشدار میدهند. در نهایت، ضرورت دستیابی به یقین در معارف دینی و چالشهای فهم دقیق کلام معصوم از طریق خبر واحد، بهعنوان محور اصلی برای پرهیز از اختلافات فکری تبیین میشود.
تبیین کیفیت جعل و صدور موجودات
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق کیفیت تعلق جعل به وجود و ماهیت در نظام هستی میپردازند. بحث با تبیین دیدگاه مرحوم آخوند ملاصدرا در باب اصالت وجود و اعتباری بودن ماهیت آغاز میشود و چگونگی صدور کثیر از واحد مورد واکاوی قرار میگیرد. استاد با نقد دیدگاههای برخی حکما که وجود عالم را امری بالعرض و مجازی میدانند، به تبیین تفاوت میان وجود استقلالی و وجود تبعی پرداخته و بر این نکته تأکید میکنند که تقیدات و تعینات خارجی، منافاتی با بساطت وجود ندارند. در ادامه، ایشان به اهمیت برهان یقینی و کشف صحیح در فهم حقایق اشاره کرده و نسبت به خطرات تکیه بر ظنون و تخیلات در مبانی اعتقادی هشدار میدهند. در نهایت، ضرورت دستیابی به یقین در معارف دینی و چالشهای فهم دقیق کلام معصوم از طریق خبر واحد، بهعنوان محور اصلی برای پرهیز از اختلافات فکری تبیین میشود.
تبیین کیفیت جعل و صدور موجودات
14حالا ما میخواهیم یک مطلبی [را عمل کنیم] یک وقتی مسائل مربوط به مسائل طهارات و نجاسات و امثالذلک باشد ما در این مسائل مشکل نداریم گرچه در اینجا [هم] باید دقت کنیم. یک وقتی مسئله مسئلۀ اعتقادی است، آیا در یک مسئلۀ اعتقادی میتوانیم ما به این روایات عمل کنیم یا نمیتوانیم؟! اینجاست که آن مبنای ما اینجا پیدا میشود یا باید متواتر باشد یا باید بهنحوی باشد که قطعیالصدور و الدلاله باشد و این قطعیالصدور و الدلاله جز اینکه انسان از زبان امام علیهالسّلام بشنود امکان ندارد! هیچ امکان ندارد! أبیبصیر اشتباه میکرد. بنده هم اشتباه میکنم! خیلی آدم خوبی است و از اصحاب است، قبول داریم. یک وقت این خبر را حضرت ابوالفضل به آدم میدهد که خودش تالیتلو معصوم است خب حرفی نداریم. حضرت علیاکبر علیهماالسّلام میدهد هیچ! او مثل خود امام است. یک وقتی نه، خبر را زُراره میدهد بسیار خوب، صحیح، درست، فرد ثقه، شیعه، اهل ولاء، این را قبول داریم ولی صحبت در چیست؟! من میخواهم الآن این کلام را مرجع برای مبانی قرار بدهم، این نمیشود! اینجا دیگر مسئله اشکال پیدا میشود. این یک مسئلهای است که باید دقت بکنیم! تمام مسائلی که پیدا شده و اختلافات، از عدم توجه به این مطلب پیدا شده است.
تلمیذ: ببخشید این تواتر که میفرمایید باید حد تواتر در مکان و زمان و....
استاد: بله دیگر، تواتر لفظی و یا تواتر معنوی. یک تواتر حتی معنویاش هم باشد اشکالی ندارد. مثلاً سی نفر سیتا کلام نقل میکنند ولی وقتی انسان کلمات را نگاه میکند در خود معنا اضطراب نمیبیند. اضطراب نیست!
مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ در منزل یک بنده خدایی نزدیک منزل ما نشسته بودند داشتند راجع به مسئلۀ جنگ صحبت میکردند و داخل حیاط هم بود در تابستان. جداً عرض میکنم! آقا وقتی که صحبت ایشان تمام شد دو جور که حرف نزدند، یک صحبت کردند! من قطعاً در آن مجلس گفتم که ایشان حجت را بر همه تمام کردند و نظر خودش را نسبت به این مسئله گفتند. یک عده گفتند: دیدید آقا جنگ را تأیید کرد. عجب! خدایا خیلی عجیب است! چون صحبت به یک نحوی هست که هر شخص آن برداشت خودش را و آن مرتکزات ذهنی خودش را درقبال این صحبت قرار میدهد و صاف و خالص نمیگیرد! با آن ذهنیات، یک حرکت سر، یک اشاره، یک تأمل، یک پسوپیش، اینها همه میآید و برای آن شخص [موجب میشود که] بگوید: دیدی [آقا جنگ را تأیید کرد]. درحالیکه برای من و یک عدۀ دیگر قطع بود که مسئله غیر از این است.
