تبیین کیفیت ایجاد و بقای عالم در کلام آخوند

تلمیذ: ببخشید، یک شخصی یک دفعه در روضه پای ایشان را بوسید، ایشان ناراحت شدند و با عصا زدند ...

استاد: من نبودم ولی شنیدم.

تلمیذ: آیا حیثیتی در خود آن شخص بود که ایشان به این شدت برخورد کردند؟

استاد: نه، اصلاً ایشان با این مسئله چیز بودند و اصلاً قضیه تصنعی نبوده است؛ یعنی اصلاً در خودشان یک وضعیتی بود ...، البته ایشان یک جهتی داشتند جهت تربیتی بود که حالا می‌توانیم بگوییم که این جهت تصنعی بوده است ولی خب صحیح است. بالأخره پا بوسیدن یعنی چه؟! این کارهای درویش‌بازی‌ و مسخره‌بازی‌ها و آمدن و پا بوسیدن فی‌حدّنفسه همۀ اینها کارهای امثال اینهاست و تازه دست بوسیدن هم همین‌طور است. دست بوسیدن هم نداریم! آنچه که در روایت داریم مواضع سجده را ببوسید¹ اینها مواضع سجده است.

البته یک جنبه دارد که همان جنبۀ تربیتی ایشان است که با این نحوه کلک‌ها و حقه‌بازی‌ها [مخالف بودند] اصلاً به‌طورکلی اگر قرار باشد و بخواهد بازارش رواج بیفتد همان بازار درویشی و دکان و دستگاه بقیه است. من خودم در صحن حضرت معصومه علیها‌السّلام بودم دیدم که رئیس یک فرقه آمد دو نفر همراهش بودند و این هم خیلی با کبکبه جلو راه می‌رفت و آن دو سه نفر هم عقب با فاصله یک متر می‌رفتند و رعایت حریم می‌کردند. بعد یک نفر آمد و افتاد پایش را بوسید. این‌هم همین‌طوری ایستاده بود تا آن کاملاً از تقبیل او محظوظ شد و بعد بلند شد و حرکت کرد و رفت. این مسخره‌بازی‌ها در مکتب آقا نبوده است. تمام اینها برخلاف سنت و روش ائمه علیهم‌السّلام بوده است. ما نداریم که اصحاب پای امام را ببوسند ـ دست امام را می‌بوسیدند ـ ولی آنها منع نکنند، ما این نحوه نداریم یا اگر هست به‌ندرت یک شخصی آمده و یک کاری کرده است ولی دأب بر این نبوده است. بنابراین اصلاً به‌طورکلی روش و مرام ایشان با این حقه‌بازی‌ها و این چیزها اصلاً به‌طورکلی در تعارض بوده است. این یک مطلب است.