وجوب علّی و فعلیت ذاتی در نظام هستی

تلمیذ: ما داریم که اگر صلواتی بر پیغمبر و آل پیغمبر بفرستد و رحمتی بر آنها نازل شود بر کل بشریت نازل هست بلکه بر کل عالم نازل می‌شود پس آن درجه و مقامی که به امام حسین می‌دهند به‌خاطر اینکه امام بودند، کل موجوداتِ ماتحت او هم از آن برکات بهره‌مند می‌شوند. حالا شمر اینجا چه بهره‌ای برد؟

استاد: شمر؟

تلمیذ: بله، از شهادت و درجه‌ای که امام حسین به آن مقام رسیدند، به سبب رسیدن به آن مقام تمام موجودات هم بهره‌مند می‌شوند و نصیبی از آن عنایت دارند، خود شمر هم ازجملۀ از آن افراد است، چه بهره‌ای از سر بریدن حضرت برد؟!

استاد: ما چه می‌دانیم الآن شمر چه بهره‌ای برده است؟! شمر الآن طبق آنچه که در پیش خودش و نفس خودش هست با او عمل می‌شود. یک مسئلۀ عادی است یعنی یک مسئلۀ عرفی است که نیتی ممکن است نیت سوء باشد اما در واقع آن نیت سوء، اگر خدا خواهد عدو سبب خیر شود. نیت ممکن است نیت سوء باشد ولی در واقع آن قضیه طوری دیگر باشد فرار از عسس [و پلیس] مولانا را نخواندید که عاشقی داشت دنبال معشوقش می‌گشت و پیدایش نمی‌کرد بعد شب گیر افتاد و پلیس دنبالش کرد و نصف شب او به باغ فرار کرد، در باغ رفت و دید معشوقش در باغ هست!¹ الآن پلیس دنبالش کرد که او را بگیرد ولی در واقع نیت پلیس، گرفتن او و باج گرفتن از اوست و او را زدن و به زندان انداختن است ولی این مسیری که طی می‌کند مسیر خیر است! لهذا گفته می‌شود که باید حفظ مراتب در اینجا شود. در آن مرتبۀ واقع او به مطلوب می‌رسد و در مرتبۀ ظاهر پلیس و عسس نیت سوء دارد. او به‌حساب نیت سوئش مجازات می‌شود، این‌هم به‌حساب زحمتی که الآن متحمل شده است به مطلوب می‌رسد، نسبت به امام حسین هم همین‌طور است. الآن شمر براساس اختیار سوء و خلافی که انجام داده است و نیت سوئی که کرده است او الآن این مسئله را دارد.