تحلیل حقیقت فناء عین ثابت در ذات الهی

تلمیذ: در من ظهور کرده است.

استاد: در عین ثابت ظهور کرده است! آن علم در عین ثابت ظهور کرده است پس دو علم نیست، یک علم است! رأفت، دو رأفت نیست بلکه یک رأفت است! عقل، دو عقل نیست بلکه یک عقل است! جمال، دو جمال نیست بلکه یک جمال است! یک وقت می‌گویید: علم من در علم خدا فانی می‌شود، آن اشکال بقاء در عین ثابت ما در اینجا پیدا هم می‌شود! ولی ما می‌گوییم که اصلاً علمی نیست! این علمی که الآن زید دارد، علم خدا است نه‌اینکه علم این فانی است! ایشان می‌گویند که این علم، قدرت، صفات و اسماء، همۀ اینها عوارضی بر عین ثابت هستند. مسئله‌ای که به عین ثابت می‌رسد اشکال پیدا می‌کند. وقتی که به عین ثابت می‌رسد، عین ثابت هم فانی می‌شود یا نمی‌شود؟! چون ما می‌گوییم که آن علم لا یتناهیٰ تنزل پیدا می‌کند و عارض بر عین ثابت می‌شود.

تلمیذ: بالأخره علم لا یتناهیٰ قید خورده و این‌هم بر خودش یک نوع عین ثابت دارد.

استاد: کدام؟!

تلمیذ: تمام اوصاف و اسماء.

استاد: عین ثابت ندارد، عین ثابتش همان است! علم همین‌که به عین ثابت خورد، قید خورد نه‌اینکه قید خورد و بعد به عین ثابت خورد!

تلمیذ: می‌خواهم همین را عرض کنم، همین‌که قید خورد عین ثابت شد.

استاد: نه!

تلمیذ: می‌خواهم این را عرض کنم که وجود انسان به ذات است، نه علم دارد و نه قدرت دارد و نه حیات!

استاد: عین ثابت به‌جای خود هست، این علم علم لا یتناهیٰ است و این به عین ثابت می‌خورد و هر مقداری که عین ثابت گرفت گرفت، بقیه‌اش را رد می‌کند. فرض کنید که الآن این شیشه در اینجا هست، نور خورشید که مقید نشد بعد به شیشه خورد! نور خورشید مطلق است، شیشه یک مقدار از آن را گرفت، آن شیشه بزرگ‌تر است بیشتر گرفت و این شیشه این‌قدر است این‌قدر گرفت.