
حقیقت عین ثابت و مراتب وجود
تبیین جایگاه اعیان ثابته در نظام هستی و مراتب وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مفهوم «عین ثابت» و جایگاه آن در سلسلهمراتب هستی میپردازند. بحث با پرسش پیرامون نسبت اعیان ثابته با کثرات و مراتب وجودی آغاز شده و استاد با تفکیک میان سلسله طولی و عرضی، نقش واسطگی ملائکه و ارواح در تحقق حوادث عالم را تشریح میکنند. در ادامه، حقیقتِ منیت و هویت شخصی انسان که در تمام اطوار وجودی ثابت میماند، مورد تحلیل قرار میگیرد. استاد با استفاده از مثالهای عرفانی، کیفیت ارتباط عین ثابت با فیض مقدس و وجود منبسط را تبیین کرده و به تفاوت نگاه اولیاء الهی با نگاه عادی به عالم خارج اشاره میکنند. در پایان، کیفیت خلق ارواح و نحوه سیر تکاملی انسان از مراتب تراب و نبات تا رسیدن به حقیقت انسانیت با تکیه بر آیات قرآن و مبانی عرفانی بررسی میشود تا مخاطب به درکی روشن از بقای حقیقت وجودی در عین تغییرات ظاهری دست یابد.
حقیقت عین ثابت و مراتب وجود
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مفهوم «عین ثابت» و جایگاه آن در سلسلهمراتب هستی میپردازند. بحث با پرسش پیرامون نسبت اعیان ثابته با کثرات و مراتب وجودی آغاز شده و استاد با تفکیک میان سلسله طولی و عرضی، نقش واسطگی ملائکه و ارواح در تحقق حوادث عالم را تشریح میکنند. در ادامه، حقیقتِ منیت و هویت شخصی انسان که در تمام اطوار وجودی ثابت میماند، مورد تحلیل قرار میگیرد. استاد با استفاده از مثالهای عرفانی، کیفیت ارتباط عین ثابت با فیض مقدس و وجود منبسط را تبیین کرده و به تفاوت نگاه اولیاء الهی با نگاه عادی به عالم خارج اشاره میکنند. در پایان، کیفیت خلق ارواح و نحوه سیر تکاملی انسان از مراتب تراب و نبات تا رسیدن به حقیقت انسانیت با تکیه بر آیات قرآن و مبانی عرفانی بررسی میشود تا مخاطب به درکی روشن از بقای حقیقت وجودی در عین تغییرات ظاهری دست یابد.
حقیقت عین ثابت و مراتب وجود
14حالا ما هم همین حرف را برای صد سال دیگر میزنیم، إنشاءالله آنجا دیگر امام زمان علیهالسّلام خودشان میآیند و میگویند که چیست! آیا «ورقاءَ ذاتِ تُعَزُّزٍ» است یا یک چیز دیگر است؟! البته به ما میفهماند نهاینکه فقط بگوید! پس صد سال دیگر که یک زیدی میخواهد وجود پیدا کند، الآن چشممان باز میشود و آن وجود زید را در صد سال دیگر میبینیم، چطوری میبینیم؟! یک وقتی نگاه میکنیم و میبینیم که صد سال دیگر زید در اینجا هست و در همین حجره نشسته است، فقط وجودش را میبینیم. نه! یک وقتی میخواهید کیفیت وجودش را ببینید، خود عالم مثال و ملکوت هم مراتبی دارد؛ بطن در بطن و ذی بطون است! میخواهیم هرکدام از اینها را ببینیم. کیفیت نزول این را میبینیم، اول نگاه میکنیم و زید را میبینیم که در اینجا نشسته است و بعد یک نگاه دیگر میکنیم و دوران دهسالگی او را میبینیم، دوباره یک نظر دیگر میکنیم و دوران دوسالگی او را میبینیم، دوباره یک نظر دیگر میکنیم و دوران فراغت مادرش را میبینیم و دوباره یک نظر دیگر میکنیم و دوران نه ماه قبلش را میبینیم!! همۀ اینها ثابت است. ادامه میدهیم و دیگر چه مسائلی را که میبینیم!
تلمیذ: تا کجا میتوانیم ببینیم؟!
استاد: تا هر جایی که چشمتان باز شود!!
تلمیذ: این برمیگردد به آن سیب و پرتقال و گوسفند برمیگردد یا به بابا به بابابزرگ و آن جدش برمیگردد؟
استاد: به هردوی آن برمیگردد، چرا برنگردد؟! در هردو طریق هست، بستگی دارد به اینکه انسان تا چقدر برای [ادراکش] سعه پیدا کند یعنی انسان از هردو جنبۀ طولی و عرضی اشراف پیدا میکند نهاینکه نیست اتفاق هم افتاده است، حالا میخواهد اتفاق بیفتد و میخواهد نیفتد، مسئله برهانی است.
تلمیذ: این روایتی که از اثبات الوصیه فرمودید که رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم از زمان حضرت آدم در صلب افرادی بودند1 و یااینکه در آن قضیۀ کشتار جنگ در کربلا که امام حسین علیهالسّلام بعضی از افراد را با شمشیر نمیزدند و افراد میپرسیدند که چرا یک عده را نمیکشید؟ فرمودند که در صلب اینها افراد مؤمن را میبینم یا قضیۀ حضرت امیرالمؤمنین علیهالسّلام،2 این که در صلب میبیند یعنی چه؟ این انتقال از اصلاب یعنی چه؟ یعنی همان روح و همان عین ثابت؟ ممکن است در شخصی میلیونها عین ثابت الآن ...
- . اثبات الوصیة، ج 1، ص 133.
- . جهت اطلاع رجوع شود به معالی السبطین، ص 691.
