فیاضیت پروردگار و استمرار فیض الهی

تلمیذ: این بحث خلق یک بحث جدای از ذات نیست. مگر ما عوالم و مراتب وجود را از ظهورات ذات باری تعالی نمی‌دانیم؟

استاد: بله.

تلمیذ: خب این ظهورات لازمۀ ذات هست یا نیست؟

استاد: ببینید بحث ما این است که این ظهورات بعد از فرض ظهور هست. یعنی حالا که خدا آمد و این کار را کرده است ...

تلمیذ: نه کاری نداریم.

استاد: حالا من‌باب‌مثال می‌گوییم و مسئله را از ذات خدا یکی‌یکی پایین می‌کشیم می‌آوریم. اول ذات خدا هست. آیا آن ذات، وجود بسیط است یا نه؟! بالصرافه است یا نه؟! علی الإطلاق است یا نه؟ آیا آن ذات در وجود خودش همۀ کمالات را دارد یا ندارد؟! آیا ازجملۀ آن کمالات این است که این عوالم را خلق بکند؟! نه‌خیر، یک هم‌چنین چیزی نیست.

تعریف وجودِ علی الإطلاق

لازمۀ اطلاقیت حق

تلمیذ: لازمه اطلاق این نیست؟! وجود علی الإطلاق چیست؟

استاد: وجود علی الإطلاق وجودی است که می‌تواند درصورتی‌که خلق کند با خلق بسازد، این معنای اطلاق است. اگر خدا آمد خلق کرد ما می‌گوییم که معنای «إنّ اللَهَ خِلوٌ مِن خَلقِه و خَلقُه خِلوٌ مِنهُ»¹ این معنایی که دارند می‌کنند که این معنای انفکاکی و معنای شرک است این در اینجا مورد نظر ما نیست. لازمۀ اطلاقیت حق این است که آن وجود، وجودی است که اگر آن وجود در ظهورات و معلولات تنازل پیدا بکند آن وجود بسیط در آن معلولات هم حضور دارد و انفکاکی بین او و اینها نیست. اگر [تنازل] پیدا نکند [آن وجود بسیط حضور] ندارد. اگر [تنازل] پیدا بکند [حضور] دارد.

حالا من یک مثالی برای شما می‌زنم. فرض کنید در همین معجزات انبیاء یا ائمه علیهم‌السّلام مثل معجزۀ امام رضا² و موسی بن جعفر علیهم‌السّلام³ اینها را نگاه کنید. آن شیری را که آنها خلق کردند آیا شیر مادی بود یا نبود؟ یعنی یک امر مجرد را تبدیل به یک امر مادی کردند. سیصد کیلو هم وزنش بود. طرف را گرفت و خورد! بعد آن امر مادی کجا رفت؟! پرده و نقش بر آن ستار شد. آن امر مادی کجا رفت؟! آن به همان صورت مثالی و تجرد خودش برگشت. نه‌اینکه این شیر تبدیل به مقداری خاک شد و در باغچه رفت یااینکه بگوییم که او در همان مرتبۀ وجود زمانی خودش در آنجا محفوظ شد ولی بالأخره الآن که ما هستیم در این لحظه امام علیه‌السّلام آمد شیری را خلق کرد سیصد کیلو هم الآن وزنش هست و این الآن ماده است و بعداً این شیر تبدیل به نقش پرده شد. کجا رفت؟! آیا خاکش در این باغچه رفت؟! در آن کوه جمکران رفت؟! یا فرض بکنید در کویر لوت خوابید و بعد حضرت این شیر را دفن کرد؟! چه‌کار کرد؟! ماده را تبدیل به مجرد کرد. یعنی همین ماده مبدل به مجرد می‌شود و آن لباس ماده بودن از او گرفته می‌شود.