
مراتب تجرد و اشتداد وجودی در ممکنات
تحلیل تفاوت ماهیت و وجود در مبدعات و مادیات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مراتب وجود و تفاوتهای بنیادین میان مبدعات و مادیات میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای رایج درباره ماهیت و جنس و فصل آغاز شده و با بررسی چگونگی انحصار هر نوع از مبدعات در فرد خود ادامه مییابد. استاد در ادامه با بهرهگیری از مثالهای روشن، به تبیین کیفیت اشتداد وجودی در عالم ملائکه و عقول پرداخته و مفهوم صادر اول و عالم عماء را بازخوانی میکنند. در بخش پایانی، ضمن تفکیک میان حرکت در ذات و حرکت در آثار، به پرسشهای پیرامون امکان استعدادی و ذاتی پاسخ داده شده و بر این نکته تأکید میشود که کمال و فعلیت در مراتب وجودی، مستلزم تغییر در ذات پروردگار نیست، بلکه تجلیات و ظهورات در اعیان ثابته است که در مسیر بینهایتِ کمال در حرکتاند.
مراتب تجرد و اشتداد وجودی در ممکنات
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مراتب وجود و تفاوتهای بنیادین میان مبدعات و مادیات میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای رایج درباره ماهیت و جنس و فصل آغاز شده و با بررسی چگونگی انحصار هر نوع از مبدعات در فرد خود ادامه مییابد. استاد در ادامه با بهرهگیری از مثالهای روشن، به تبیین کیفیت اشتداد وجودی در عالم ملائکه و عقول پرداخته و مفهوم صادر اول و عالم عماء را بازخوانی میکنند. در بخش پایانی، ضمن تفکیک میان حرکت در ذات و حرکت در آثار، به پرسشهای پیرامون امکان استعدادی و ذاتی پاسخ داده شده و بر این نکته تأکید میشود که کمال و فعلیت در مراتب وجودی، مستلزم تغییر در ذات پروردگار نیست، بلکه تجلیات و ظهورات در اعیان ثابته است که در مسیر بینهایتِ کمال در حرکتاند.
مراتب تجرد و اشتداد وجودی در ممکنات
14تلمیذ: شما فرمودید که امکان ذاتى وصف براى ماهیت است، چه ماهیت موجوده و چه ماهیت معدومه، ماهیت معدومه یعنى وجودى که هنوز حد نخورده است؟!
منظور از ماهیت معدومه
استاد: نهخیر! هنوز وجود پیدا نشده است! نهاینکه وجودى که حد نخورده است، اصلاً وجودى نیست؛ چه وجودى که بخواهد حد بخورد یااینکه وجودى که هنوز حد نخورده است! اصلاً هنوز وجودى نیست. الآن شما یک زیدى را تصور مىکنید که این زید داراى سهتا سر است! تا حالا یک همچنین چیزی بوده است؟! نبوده است! اما آیا امکان ذاتى دارد یا ندارد؟! امکان ذاتى دارد! درحالىکه شاید تا آخر هم یک همچنین وجودى پیدا نشود. مثلاً ثلاثة رئوس [داشته باشد]! بگویید: اربع تا مشکلى پیش نیاید! ظاهراً دیگر وقت تمام شد!
أللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد
