تحلیل منطقی قضایای شرطیه لزومیه

ما هم یک وقتی خیال می‌کردیم دو دوتا چهارتا است ولی الآن بعد شش سال از فوت آقا دیگر متوجه شدیم که دو دوتا می‌شود: پنج‌تا، شش‌تا شصت‌تا!!

وَ لَکَ أن تَقول إنّ الدَّفعَینَ مُتِشارکاً المَسلَک فی الإصابَةِ و لا ضَعفَ فی الأوّلِ فَإنَّهُ إن أرید أنَّ بَینَ عَددیةِ الاثنَین و فَردیتِهِ مُنافاةٌ فی نفس ‌الأمر فَهوَ حَقٌ و لا ضیر.

شما این‌طور می‌توانید بگویید که دفعین در اصابت هردو ـ هم آن اول و هم آن ثانی ـ متشارک المسلک و یکی هستند. ضعفی در اوّلی نیست که به او ایراد شده است. اگر اراده شود که بین عددیت اِثنین و فردیتش منافاتی در نفس‌الأمر هست اشکالی ندارد [آن حق است و چاره‌ای نیست]! اگر این آقا این‌طور بفرماید که ما این‌طوری دلمان می‌خواهد! خب دلمان می‌خواهد دیگر!

إذِ الأوضاعُ المُمکِنَةُ الاقتِرانُ مَعَ فَرضِ المُقدَمِ لَیسَ یَجِب أن لا یَکونَ شَی‌ءٌ مِنها مُنافیاً لَه فی نفسِ ‌الأمرِ .

زیرا اوضاع و احوالی که با فرض مقدّم مُمکنُ الاقتِران است اقتضاء نمی‌کند که هیچ‌کدام منافات نداشته باشد! نه‌خیر! حالا با نفس‌الأمر هم منافات داشته باشد! وقتی که آقا این‌قدر [عقلش] پاره‌سنگ برمی‌دارد که می‌گوید: اِثنین با فردیت می‌سازد، خب پس با نفس‌الأمر هم منافات داشته باشد، داشته باشد! این مسئله‌ای نیست! چه اشکال دارد؟!

وَ إن أریدَ أنَّ المُنافاةَ تَکونُ مُتحقَقَةً بِحسبِ جَمیعِ الاعتباراتِ فَهوَ لَیسَ بِحقٍ فَإنَّ المُلازمَةَ بینَ فَردیةِ الاثنَین و عَددیتِه صارَت مُتحقَقَةً بِحسبِ وَضعٍ مّا و تَسلیمٍ مّا فَإذَن زوجیةُ الاثنین لَیسَت بِلازمَةٍ لِعدَدیتهِ عَلىٰ جَمیعِ الأوضاعِ المُمکِنةِ الاقترانِ مَعَها و لَو بِحَسبِ الوَضعِ و التَّسلیمِ‌.

اگر شما می‌گویید که نه آقا! باید درست صحبت کرد! نمی‌شود آدم هر چیزی را بگوید! قضایا را باید درست بگوید! منافات به‌حسب جمیع اعتبارات محقق است و این حق نیست چون ملازمت بین فردیت اِثنین و عددیت آن در اینجا به‌حسب وضع ما و تسلیم ما برحسب فرض محقق شده است. در این موقع دیگر زوجیت اِثنین ملازم با عددیت او بر همۀ اوضاع نیست بلکه فقط در صورتی است که اِثنین زوج باشد نه‌اینکه اِثنین فرد باشد ولو به‌حسب وضع و تسلیم!