
اتحاد وجود و ماهیت در خارج
تبیین چگونگی تحقق و ارتباط وجود با ماهیت در موجودات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق نحوه ارتباط وجود و ماهیت در خارج میپردازند. بحث با نقد برخی برداشتهای نادرست از مفاهیم فلسفی آغاز شده و سپس به بررسی اختلاف مفهومی وجود و ماهیت و ضرورت تفکیک میان معنای عام و سعی وجود با وجود خاص هر موجود پرداخته میشود. در ادامه، استاد با رد نظریات انضمامی و اعتباری، به بررسی این پرسش میپردازد که آیا وجود بر ماهیت عارض میشود یا عین آن است. با تحلیل براهین عقلی و ابطال فرضهای دور و تسلسل، این نتیجه حاصل میشود که وجودِ ممکن در خارج، عین ماهیت آن است و این اتحاد، کلید فهم تحقق موجودات در عالم واقع است. این مباحث به مخاطب کمک میکند تا از نگاه سطحی به هستی عبور کرده و با نگاهی دقیقتر، نسبت میان حقیقت وجود و تعینات ماهوی را درک کند.
اتحاد وجود و ماهیت در خارج
8عینیت وجود با ماهیت در خارج
[در اثبات اینکه وجود ممکن، عین ماهیت آن در خارج است و به نحوی از اتحاد با آن متحد میشود] چون قبلاً گذشت وجود به معنای حقیقی خودش یعنی آن محکی خارجی نه آن معنای وجود به معنی بودن، آن معنای بودن که قابل اطلاق بر همۀ موضوعات است نه، همان معنای حقیقی خودش که به معنای خارجی [است] از امور عینیه است چه نسبت به باری تعالی از امور عینیه است و چه نسبت به خلایق، همه از امور عینیه است.
فَلو لَم یَکنِ الوجودُ... اگر وجود امکانی به ماهیت ممکنه در خارج متحد نباشد مانند اتحاد یک امر عینی با یک مفهوم اعتباری؛ فرض کنید شخصی هست که در خارج هست و شما به این آقای رئیس میگویید. از وقتی هم که رئیس میشود دیگر طبعاً حکمش فرق میکند! این آقایی که الآن رئیس شده است به او اضافه که نشده است! یعنی فرض بکنید یک آقایی که هفتاد کیلو وزنش است وقتی که رئیس بشود 75 کیلو بشود! یعنی یک امر عینی بر این امر خارجی اضافه بشود؛ تا رئیس بشود پنج کیلو اضافه بشود! البته بعضیها هستند تا وقتی رئیس میشوند یکقدری به آنها میسازد چاق میشوند! ولی در همان دقیقه نمیتوانند [چاق بشوند] و هیچ طوریشان نمیشود. حالا اشتهایشان باز میشود یا طوری میشود!!
یک بنده خدایی بود ما این را قبلاً دیده بودیم. بعد حالا یکی از مناصب را پیدا کرده بود آنقدر [چاق شده] بود اصلاً روی صندلی نمیتوانست [بنشیند] قبلاً [کوچک] بود ولی تقریباً حدود دو سال که از گرفتن یک منصبی گذشت ـ حالا اسمش را نمیآورم تقریباً از آشنایان است ـ خیلی به او ساخته است! خب این برخلاف نظر مرحوم آخوند است. مرحوم آخوند میفرماید که امور اعتباری اضافه نمیکند ولی این اضافه شده است!! یکی از موارد نقض در اینجا این مسئله است!
علیٰکلّحال این مربوط به آن زمان آخوند بود الآن اوضاع فرق کرده است و مفاهیم و مبانی و مسائل همه عوض شده است! اگر شخصی حالا فرض کنید یک ریاستی پیدا بکند ریاست یک امر اعتباری است و چیزی به او اضافه نمیکند. این یک امر خارجی است یعنی گفتن زید با گفتن هذا رئیسٌ و هذا صاحبُ منصبٍ کذا تفاوتی نمیکند. امور اعتباری را از حیث تشؤّنات خارجی انتزاع میکنیم و بعد او را بر آن عین حمل میکنیم پس این اتحاد امر عینی با یک مفهوم از مفاهیم و اعتباری از اعتبارات است.
