
ماهیت و کیفیت ارتباط وجود ذهنی با وجود خارجی
تبیین وحدت میان معلوم بالذات و عین خارجی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی یکی از مباحث دقیق فلسفی پیرامون کیفیت ارتباط میان وجود ذهنی و وجود خارجی میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای رایج که وجود ذهنی را صرفاً یک اضافه یا کیف نفسانی میدانند آغاز شده و با تبیین جایگاه خلاقیت نفس در ایجاد صور ذهنی ادامه مییابد. استاد با تأکید بر اینکه وجود ذهنی از مرتبهای قویتر و مجردتر برخوردار است، به این پرسش پاسخ میدهند که چگونه انسان با وجود فاصله مادی، نسبت به اعیان خارجی معرفت پیدا میکند. ایشان با رد نظریه حجاب میان ذهن و خارج، بر این نکته تأکید میورزند که معرفت حاصل، ناشی از نوعی وحدت میان وجود مجرد ذهنی و وجود مادی خارجی است. در نهایت، این جلسه با تبیین این حقیقت که ماهیات همگی وجودات خاصه هستند و صور ذهنی، انعکاسی از فیوضات عالیه بر نفس میباشند، به پایان میرسد.
ماهیت و کیفیت ارتباط وجود ذهنی با وجود خارجی
10بیان نمونهای از اطلاع بر صورت جسمی
مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ خیلی وقت پیش به مکه رفته بودند و من حدود 22ساله بودم. شخصی از دوستان و رفقا به قم آمده بود که به رحمت خدا رفته است. باهم از قم به طهران میرفتیم و او راننده بود، گفت: الآن بگویم که آقاجانت کجاست؟! الآن در مدینه هست و میخواهد وارد مسجد مدینه بشود. به طهران رفتیم و چند شب منزلش بودیم و همانجا شام خوردیم و بعد به منزلمان رفتیم. آنجا نشسته بودیم و گفت: الآن به مسافرخانه برگشت و شام میخورد، یکییکی همۀ گزارشها را میداد. واقعاً داشت میدید. خب اینکه تعریف میکند، آیا الآن صورت ایشان را میبیند که دارد وارد مسجد مدینه میشود یا خودش را میبیند؟! خودش را میبیند.
تفاوت مکاشفه با فیلم دیدن
وقتی که فیلم تماشا میکنیم، صورت را میبینیم که بیرون میرود، فیلم که جسم نیست! الآن شما اگر از گذشتگانتان فیلم داشته باشید، وقتی آنها را میبینید که دارند حرکت میکنند، نمیگویید که الآن جسم او را دیدم، میگویید که عکس او را در فیلم و نوار دیدیم که الآن حرکت میکند. خب فرق میکند تااینکه ببینید خود شخص در خارج از اینجا به آنجا حرکت میکند، بین فیلم و این تفاوت هست. شخصی که الآن دارد انباء میکند از اینکه من پدرت را دیدم که وارد مسجد مدینه میشود، عکس او را میبیند یا خودش را میبیند؟! چشم خودش که ده متری را هم نمیبیند، چشمش با عینک خیلی ببیند صد متری را میبیند! تا مدینه سه هزار کیلومتر راه هست! چطور [میبیند؟!] نفس او همان صورت مثالی را میبیند که آن صورت مثالی حقیقت آن شیء است.
تلمیذ: آیا با دیگران هم میتوانند ارتباط برقرار کنند یا فقط با آنهایی که قبلاً با آنها علقه داشتند ارتباط برقرار میکنند؟!
استاد: آن یک بحث دیگر است، نه با همه میتواند و آنهم به کیفیت و تجرد و نحوۀ خودش مربوط است.
