ماهیت و کیفیت ارتباط وجود ذهنی با وجود خارجی
تبیین وحدت میان معلوم بالذات و عین خارجی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به واکاوی یکی از مباحث دقیق فلسفی پیرامون کیفیت ارتباط میان وجود ذهنی و وجود خارجی میپردازند. بحث با نقد دیدگاههای رایج که وجود ذهنی را صرفاً یک اضافه یا کیف نفسانی میدانند آغاز شده و با تبیین جایگاه خلاقیت نفس در ایجاد صور ذهنی ادامه مییابد. استاد با تأکید بر اینکه وجود ذهنی از مرتبهای قویتر و مجردتر برخوردار است، به این پرسش پاسخ میدهند که چگونه انسان با وجود فاصله مادی، نسبت به اعیان خارجی معرفت پیدا میکند. ایشان با رد نظریه حجاب میان ذهن و خارج، بر این نکته تأکید میورزند که معرفت حاصل، ناشی از نوعی وحدت میان وجود مجرد ذهنی و وجود مادی خارجی است. در نهایت، این جلسه با تبیین این حقیقت که ماهیات همگی وجودات خاصه هستند و صور ذهنی، انعکاسی از فیوضات عالیه بر نفس میباشند، به پایان میرسد.
مرتب سازی:
ماهیت و کیفیت ارتباط وجود ذهنی با وجود خارجی
16تلمیذ: این را اتحاد بگیریم؟ این یک مقداری التصاق است.
استاد: اتصاف برای چیزهای دیگر است! مسئلۀ این مسئلۀ اتحاد است.
تلمیذ: این را تطابق بگوییم یا التصاق بگوییم.
استاد: هرچه میخواهید بگویید و هرچه تصور میکنید.
تلمیذ: اتحاد یعنی این، آن شدن.
استاد: این همان است منتها این ماده است و این تجرد است. تطابق یعنی چه؟! هزاری هم که این کتاب، کتاب باشد آیا میشود که این لیوان منطبق بر این باشد؟!
تلمیذ: اصلاً آنوقت میگوییم که این ماده است و این مجرد است یعنی چه؟
استاد: احسنت! این دیگر باشد برای بعد، بحث اینها را انجام دادیم؛ خیال میکنم نحوۀ ماده و مجرد بودن ...، اما این مقدار را فعلاً درنظر داشته باشید که وجود ذهنی تا مانعی با وجود خارجی داشته باشد، مسئلۀ عرفان در اینجا باطل است. باید مانع وجود نداشته باشد! حالا شما اسم آن را تطابق و التصاق و وحدت میگذارید، هرچه میخواهید بگذارید!!
أللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد