تبیین حقیقت وجود ذهنی و پاسخ به اشکالات آن

آمدم و شروع کردم به افسر گفتم که خدمتتان سلام عرض می‌کنم. ـ فهمیدم این آقا برای کدام شهر است! ـ گفت که سلام علیکم. گفتم که حضورتان عرض کنم خصوصیت انسانی که در طبیعت و سرشت آدمی به اقتضای حصولِ مهمه...!! طرف گفت که بله، درست است! آن‌وقت [رو کرد به راننده و] شروع کرد به فحش خواهر و مادر دادن به راننده که پدر‌سوختۀ فلان خجالت نمی‌کشی که [ماشینت را از] زن و بچۀ مردم پر می‌کنی؟! ای فلانِ فلان. دوباره گفتم که بله خدمتتان عرض می‌کردم که از قضا نفس ناطقۀ آلوده...!! گفت که بله بله همین‌طور است. ولی دوباره شروع به فحش دادن [به راننده] کرد. دوباره من سومی‌اش را گفتم. به راننده گفت که برو، به جان این آقا اگر این آقا برای من محترم نبود الآن می‌دانستی با تو چه‌کار می‌کردم؟! یک پنجاه تومانی جریمه‌ات می‌کردم برو به‌خاطر این آقا [با تو کار ندارم]!! می‌گفت که آمدیم و رفتیم نشستیم. بعد به من رو کرد و گفت که فلانی، تو به او چه گفتی؟! گفتم که نه خودش فهمید چه می‌گویم و نه خودم فهمیدم!! می‌گفت که چه گفتی که این تو را رد کرد؟!

تلمیذ: داستان سورۀ بقره و حضرت موسی و گاو بنی‌اسرائیل [که چگونه باشد] هم همین‌طور است؟

استاد: بله، آن‌هم همین‌طور است. همۀ اینها ناشی از جهل است. می‌گویند که برو این کار را بکن، برو بکن تمام می‌شود.

این مسئله و مبهمی که در ذهن هست از دو صورت خارج نیست؛ یااینکه ابهام این مبهم ازبین می‌رود و یک امر مشخص می‌شود، اگر این‌طور است پس دیگر قابل صدق بر کثیرین نیست و اگر این در همان مرتبۀ ابهام باقی بماند، مگر شما قائل به اصالت وجود و وجود ذهنی نیستید؟! مگر اصل و تشخص را به وجود نمی‌دهید؟! بنابراین این امر مبهم آمده وجود به آن خورده و مشخص شده است، از یک طرف مبهم و از یک طرف مشخص است وَ لا یَجتمعان! چطور ممکن است یک شیء هم مبهم باشد و هم وجود بیاید به آن بخورد و این را مشخص و مشت‌پرکنش و قابل اشاره بکند؟! چطور این دو باهم جور درمی‌آیند؟! این اشکال سوم نسبت به وجود ذهنی است.