ماهیت علم و جایگاه آن در مقولات وجودی

این لشکریان کوفه خیلی قائل بر این قول به اشباح بودند و اصلاً علم را به معنای خود محاکی از آن محاکات نمی‌دانستند، فقط صرف یک رابطه می‌دانستند!! لابد قائل به اشباح و قائل به‌نحو تعلق بودند والاّ امام حسین دارد حرف می‌زند، چرا نباید این صورت در ذهن آنها نقش ببندد؟! چرا نباید این صورت در نفس آنها تقرّر و ثبوت پیدا کند، چرا؟! چرا نباید این نفس از این صحبت‌هایی که بیان می‌شود انفعال پیدا نکند؟! چرا همین‌طور عین بز نگاه می‌کند؟! امام یک ساعت می‌آید برای مردم صحبت می‌کند؛ «فَبِمَ تَستَحِلّونَ دَمی؟!¹ می‌گویند: بیا بیعت کن! ‌ای بابا یک ساعت برایتان حرف زدم؛ من چه کسی هستم، پدرم کیست، مادرم کیست، جدم کیست، چه‌کار کردم و شما چه‌کار کردید! این یزید سگ‌باز و میمون‌باز است شما به من می‌گویید که بیا با او بیعت کن؟! پس عقلتان کجا رفت؟! اینها همین‌طور نگاه می‌کنند و می‌گویند که بیا بیعت کن! ما این حرف‌ها سرمان نمی‌شود! این یعنی چه؟ یعنی قول به اشباح دیگر! آنها قائل به اشباح بودند!! این نفس دیگر تأثر پیدا نمی‌کند. دیگر این قضیه در نفس [نمی‌رود] ﴿خَتَمَ ٱللَهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَعَلَىٰ سَمۡعِهِمۡ وَعَلَىٰٓ أَبۡصَٰرِهِمۡ غِشَٰوَةٞ﴾² این است؛ یعنی انسان به یک مرتبه‌ای می‌رسد که دیگر صور خارجی و تصورات خارجی فایده‌ای ندارد حتی اگر خدا هم بگوید! خیلی عجیب است ها! واقعاً خدا آن روز را نیاورد!

من یک وقت در همان اوایل انقلاب با شخصی در همان مسجد قائم نشسته بودم، او می‌گفت که چطور ممکن است انسان خورشید را ببیند و انکار کند. گفتم که برو خدا به روزت نیاورد، اگر بیاورد می‌بینی و انکار می‌کنی! اتفاقاً از این قضیه گذشت و بندۀ خدا مبتلا به حالات و صفات و قضایایی شد. من برای همین آقا مانند روز روشن مطلب را روشن کردم اما قبول نکرد! مثل روز روشن، نه مثل شبی که چراغ دارد ها بلکه مثل روز مسئله را روشن کردم ولی قبول نکرد! گفتم که یادت می‌آید آن روز وقتی که فلان قضیه شد با من در آنجا نشسته بودی و راجع به فلان شخص حرف می‌زدی که چطور می‌شود کسی خورشید را ببیند و قبول نکند؟!