تحلیل ماهیت وجود رابط و کیفیت تعقل آن

 اعتباری بودن اجتماع

مانند اینکه می‌گویید: ریاست‌جمهوری وجود دارد، گروه وجود دارد، انتساب وجود دارد؛ انتساب بین زید و عمرو در اینجا وجود دارد، نفس الاِنتساب نه‌اینکه آن شکل خارجی او، مثلاً خود همین جنبۀ تبنّی را مدّنظر قرار بدهیم و یااینکه فرض کنید اجتماع وجود دارد، در این اجتماعی که ما نشسته‌‌ایم این‌طور است و آن‌طور است. اینکه حکم می‌کنید بر اینکه اجتماع وجود دارد همان‌طوری‌که در جلسات قبل صحبت شد اجتماع یک امر اعتباری است و وجود خارجی ندارد و افراد به استقلال ماهوی و تشخص خارجی خودشان وجود دارند و بعد به کیفیت جمع شدن این افراد در یک مکان یااینکه جمع شدن این افراد در یک عقیده و در یک دین گرچه در یک مکان هم نباشند، می‌گویند: اجتماع مسلمین در ایران! درحالی‌که خب مسلمین باهم اجتماع ندارند و هر کسی در خانۀ خودش هست؛ این در اینجا و آن در آنجا هست. یا می‌گویند: اجتماع این حزب در ایران؛ افرادی که اعضاء یک حزب هستند و هرکدام برای خودشان در یک شهری هستند شما در اینجا به اعتبار، حکم اجتماع می‌کنید و [می‌گویید که] اجتماع این حزب در ایران به این کیفیت است و فعالیت حزب در ایران به این کیفیت است، این فعالیت و این اجتماع یک امر اعتباری است. امروز اینها اعتبار می‌کنند که ما داخل در این حزب هستیم و اجتماع می‌گویند، فردا صبح از خواب بلند می‌شوند و می‌بینند در این حزب بودن به صرف آنها نیست لذا می‌گویند که ما از این حزب بیرون آمدیم! پس‌فردا می‌بیند که آب و روغن و نان آن حزب [تأمین] نشده است، دوباره در حزب دیگر می‌روند و پس‌فردا دوباره یک مسئلۀ دیگر به آن می‌خورد و بیرون می‌آیند! این اعتبار معتبر می‌شود. یعنی یک معتبر نشسته است و بدون اینکه هیچ دستش را تکان بدهد مثلاً یک مریضی اصلاً در رختخوابش افتاده است بدون اینکه دست تکان بدهد با یک گوشی تلفن [بگوید که] من هستم و من نیستم! من هستم و من نیستم! این اعتبار و عدم اعتبار می‌شود.