تحلیل وجود رابط و جایگاه آن در هستی‌شناسی

شما چندتا چیز را درنظر بگیرید؛ الآن این میکروفون‌هایی که در اینجا هستند این میکروفون نسبت به این اول است و این نسبت به این دوم است. این اول را من دارم می‌گویم. حالا می‌توانیم عکس بکنیم؛ من اصلاً به این می‌گویم که اول و از این‌طرف این اول است و این دوم است. پس اول بودن و دوم بودن یک مسئلۀ خارجی نیست و یک مسئلۀ مجعول ذهنی است! ذهن متکلم بسته به ملاحظات خارجی که می‌کند و مقارناتی که در خارج مشاهده می‌کند یک معنایی را جعل می‌کند و آن معنای مجهول صحیح هم هست، نه‌اینکه غلط است، درست است ولی این معنای مجعول کجاست؟ در خارج هست یا در ذهن هست؟ در خارج که وجود ندارد پس در ذهن هست.

عدم نیاز مسائل اعتباری و جعلی به دلیل

بنابراین وجود روابط وجود خارجی نیست بلکه وجود ذهنی است. مثل ریاست، وجود ریاست وجود رابطی است و وجود خارجی نیست. می‌گویند که فلانی [رئیس است]. بله، وجود آن شخص که بالای میز می‌نشیند وجود خارجی است اما اینکه فرض بکنید ما یک نفر را از میان خودمان به‌عنوان رئیس انتخاب کنیم و بگوییم که آقا فلانی رئیس [است]! به چه دلیل؟! در این مملکت دلیل نمی‌خواهد!! دلیل فقط نظر آن جاعل است! آقا به چه دلیل او رئیس این اداره شده است؟! دلیل نمی‌خواهد! هیچ دلیل نمی‌خواهد! همین‌قدر که او منصوب شد خودش دلیل است! آقا سواد دارد؟! نه‌خیر! حالا سواد یک وجود خارجی است، بالأخره یک مسئله است. حالا طرز بیان دارد؟! [قدرت]‌ اداره دارد؟! اینها مسائل خارجی است اما این مطالب نیست.

اتفاقاً در اینجا خیلی خوب قضیۀ جعل اعتبار روشن می‌شود! شما هر کجا بروید به‌اندازۀ اینجا قضیه روشن نمی‌شود! مسائل اعتباری و مسائل جعلی دلیل نمی‌خواهد! همین‌قدر که معتبِر یک مسئله را اعتبار کند مطلب تمام است! حالا می‌گویند که امروز آقای فلان رئیس کلّ قوا بشود! حالا ایشان از قوا خبری دارد؟! نه! فقط یک تفنگ دستش گرفته است و دیگر از چیزی خبر ندارد! برای ما همین کافی است و هیچ نیاز نداریم!