مراتب وجود و جایگاه اعتبارات در فلسفه

فَإذا ثَبَتَ لِلحرکةِ وجودٌ فی الفلسفةِ الأولىٰ أثبَتَ لَها هذا النحو مِنَ الوجود اللائقِ بِها بِحسبِ الأعیانِ لا بِحسبِ الأوهام کیفَ و إثباتُ نحوٍ آخر مِنَ الوجود و هو القارُّ لَها هو الجهلُ المضادُ لِلحکمة.

وقتی که برای حرکت وجودی در فلسفۀ اولیٰ ثابت شود، که ثابت شده برای او این نحو از وجودی که لایق به اوست به‌حسب اعیان، نه به‌حسب اوهام؛ یعنی واقعاً به‌حسب اعیان ما برای حرکت یک وجودی که لایق به آن هست را اثبات بکنیم، چگونه است که اثبات یک نحو از وجود که آن وجود قارّ است برای حرکت آن عبارت از جهلی است که مضاد با حکمت است؟ دیگر در اینجا، برای اینها نمی‌شود این را اثبات کرد. یعنی وقتی که شما برای حرکت اثبات وجود می‌کنید آنچه که حرکت قائم به اوست که از نسِبَ و اضافات باشد مانند معقولات ثانیه و آن نسِبَ قطعاً آنها هم دارای وجود هستند پس چرا شما دیگر نسبت به آنها خدشه وارد می‌کنید و می‌خواهید آنها را از تحت حکمت و از تحت موضوع حکمت فلسفه خارج بکنید؟!

مسائلی راجع به این قضیه هست همان‌طوری‌که خدمت شما عرض کردم نسبت به کلام مرحوم آخوند جهاتی از نظر هست که إن‌شاءالله در جلسۀ آینده مطرح می‌کنیم و به حواشی می‌پردازیم و آنچه را که ممکن است اشکالاتی بر این نظریه وارد بشود بیان می‌کنیم.

اللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد