
حقیقت وجود و مراتب آن در فلسفه اسلامی
تحلیل وجود عینی و تفاوت آن با اعتبارات ذهنی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی کیفیت حقیقت وجود در دو ظرف خارجی و ذهنی میپردازند. بحث با تبیین این نکته آغاز میشود که وجود در خارج، دارای مراتب تشکیکی است و هرچه به تجرد نزدیکتر باشد، از غنای ذاتی بیشتری برخوردار است. در ادامه، مسئله وجود رابط و نسبت آن با حقایق خارجی مطرح شده و این پرسش کلیدی بررسی میشود که آیا وجود رابط، حقیقتی مستقل در خارج است یا صرفاً اعتباری ذهنی برای درک نسبتها محسوب میشود. ایشان با استفاده از مثالهای ملموس، چگونگی تنزل حقیقت وجود از مبدأ هستی به کثرات عالم ناسوتی را تشریح کرده و بر این نکته تأکید میکنند که وجودات خارجی، اگرچه مستقل بالذات نیستند، اما واقعیتهای عینی هستند که قیام آنها به مبدأ فیاض است. این جلسه در نهایت با نقد دیدگاههای پیرامون ماهیت حرکت و تبیین جایگاه معقولات ثانیه فلسفی در حکمت متعالیه به پایان میرسد.
حقیقت وجود و مراتب آن در فلسفه اسلامی
5حالا چیزی که در آنجا تحقق پیدا کرده ما از باب تشابه از آن تعبیر به آن اصل الوجود میکنیم، آن اصل الوجود با انتقالش به سیمها بهوسیلۀ وسائطی [به اینجا میرسد]، حالا در اینجا وسائط داریم ولی در آن اراده و مشیت پروردگار وسائط نداریم. حالا وسائط از خود آن حقیقت وجود نشئتگرفته یا نگرفته بالأخره جدای از وجود حق متعال، وجودی که بتواند واسطه باشد و این وجود را به اعیان خارجی مبدل کند نداریم. فقط فرق در اینجا این است که ما در اینجا در انتقال یک الکتریسیته سیم میخواهیم که این حقیقتی را که الآن در این مخزن، منبع، وسیله و دستگاه بهوجود آورده است این حقیقت را بیاید منتقل بکند حالا با جریاناتی و با ترانسفورماتورهایی و با تضعیفهایی این کار انجام بشود والاّ آن برقی که از آنجا میآید [اگر بدون این تضعیفها باشد] این لامپ را پودر میکند و هوا میکند! آن یک جریان سه هزار ولتی را که میخواهند بیاورند اینقدر تضعیفش میکنند تضعیفش میکنند تضعیفش میکنند تا به اینجا که به 220 ولت است میرسد و این الآن در اینجا تنزل پیدا میکند.
این جریانی که پیدا میشود و تا اینجا میآید عبارت از همان حقیقت است و جدا نیست منتها این 220 ولت است و منبابمثال در آن اصلش شصت هزار ولت بوده است. این سیمهایی که دارد از خیابان میگذرد اینها شصت هزار ولت جریان برق دارند و تا فاصلۀ سیصد متری اصلاً کسی نباید در آنجا قرار بگیرد چون سرطان بهوجود میآورد! در همان کابلها و دکلهای بسیار بزرگی که [وجود دارند]. شما یک جریان شصت هزار ولتی را تبدیل به 220 ولت میکنید و آن 220 ولت هم با این ترانسفورماتورهایی که دارید و میخواهید حالا به این ضبط تبدیل کنید تبدیل به شش ولت و سه ولت میکنید. یعنی شصت هزار ولت به سه ولت تبدیل میشود! این فاصلۀ عظیم از زمین تا آسمان تحقق پیدا میکند تا آن حقیقت کلی با اشتداد وجودی خودش بتواند در خارج این ضبط را راه بیندازد والاّ اگر آن شصت هزار ولت بخواهد یکدفعه به این منتقل بشود [آن را پودر می کند] هان!
