تحلیل مفاد قضایای سالبه در حکمت اسلامی

یک وقت می‌گوییم: نه، طرف اصلاً نمی‌فهمد و تا مشکل او حل نشود نمی‌فهمد، بیخود تلاش نکن! مشکل او را حل کن، آن‌وقت می‌فهمد!! دو مطلب است و ما به دو مدل می‌خواهیم قضیه را برسانیم؛ یک وقت قضیه به ‌عنوانی که عدم، عدم موقت است و یک وقت عدم، عدم دائم است مگر اینکه مشکل حل شود! قضیه فرق می‌کند و اینها از این نکته غافل بوده‌اند و به این نکته‌ها نرسیده بودند!

عدم فرق بین سلب ضرورت و ضرورت سلب در کلام مرحوم آخوند

بنابراین مرحوم آخوند می‌فرماید: عدم فرق بین سالبه در دو سلب ضرورت یا ضرورت سلب، نه به‌خاطر آن چیزی است که قبلی‌ها گفته‌اند که اصلاً در قضیۀ سالبه نسبت نیست بلکه به‌خاطر آن چیزی است که ما آن را در حکمت خودمان تدوین نمودیم که در قضیۀ سالبۀ ما، سالبه به قضیۀ موجبه برمی‌گردد و آن نسبتی را که متأخرین از حکماء دنبال آن بودند که آن نسبت را در قضیۀ سالبه ایجاد کنند، ما همان نسبت را با برگرداندن سالبۀ ضروریه به قضیۀ موجبۀ ممتنع المحمول کسب و تحصیل می‌کنیم فلذا دیگر دراین‌صورت مشکلی پیش نمی‌آید. کأنّ مرحوم آخوند با این بیان می‌خواهد جمع بین مکتب قدماء و متأخرین را با طرح مکتب جدید برای خودش بنماید.

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد