
تفاوت موضوعی قضایای سالبه و موجبه
بررسی جایگاه مفاهیم و اعیان در مبادی عالیه
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق تفاوت میان موضوع قضایای سالبه و موجبه میپردازند. بحث با این پرسش آغاز میشود که آیا با وجود تفاوتهای ظاهری در اعمیّت موضوع قضایای سالبه، در حقیقت و واقعیتِ هستیشناختی تفاوتی میان این دو قضیه وجود دارد یا خیر. ایشان با تکیه بر مبانی فلسفی و با نقد دیدگاههای موجود، توضیح میدهند که چگونه تمامی مفاهیم و اعیان ثابته در مبادی عالیه دارای صورت علمی و وجودی هستند. در ادامه، ضمن بررسی جایگاه علم حضوری و حصولی، به این نتیجه میرسند که حتی مفاهیم ذهنی و اعتباری نیز ریشه در حقایق عالیه دارند و از این منظر، تفاوتی میان موضوع قضایای موجبه و سالبه در عالم واقع نیست. این مباحث به مخاطب کمک میکند تا نسبت میان ذهن، خارج و حقایقِ ثابت در عوالم بالاتر را در ساختار قضایای منطقی بهتر درک کند.
تفاوت موضوعی قضایای سالبه و موجبه
9تلمیذ: پس اصلش در مبادی عالیه هست منتها دوباره در این ظرف محقق شده است.
استاد: احسنت. بله محقق شده است. البته یک مرتبه است؛ نهاینکه دوباره محقق شده بلکه در مرتبۀ پایینتر محقق شده است
تلمیذ: شریکالباری مفهوم ...
استاد: بله آنهم همینطور است. اینهمه شریکالباری در قرآن داریم: ﴿ءَأَرۡبَابٞ مُّتَفَرِّقُونَ خَيۡرٌ أَمِ ٱللَهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ﴾!1
تلمیذ: فرق عین ثابت کلی با ربالنوع چیست؟
استاد: هیچ فرقی ندارند، تعابیر مختلف است. این یک ریشۀ ادیانی دارد و از سابق ادیان بر این مسئله بودهاند و یونانیها خیلی روی این قضیه صحبت کردهاند مخصوصاً افلاطون خیلی نسبت به این قضیه پافشاری کرده و اینها را با مشاهدات خودشان تقریباً آمیختهاند و یک خلطهایی هم شده و همۀ آنها را هم نمیشود قبول کرد. حالا به آنجا که برسیم بحث میکنیم، نمیخواهیم الآن تشویش حاصل شود. در آنجا نه رد میکنیم و نه بالکلیه قبول میکنیم.
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد
- . سوره یوسف (12) آیه 39. معاد شناسی، ج 5، ص 84:
«آیا رؤسا و حکّامى که پیوسته به تفرقه دعوت مىکنند بهترند که انسان از آنها اطاعت کند، یا خداوند واحد قهّار؟!»
- . سوره یوسف (12) آیه 39. معاد شناسی، ج 5، ص 84:
