تبیین اقسام امکان در فلسفه اسلامی

توضیحات:

آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق اقسام «امکان» در فلسفه اسلامی می‌پردازند. بحث با تفکیک میان امکان ذاتی و امکان استعدادی آغاز می‌شود؛ بدین معنا که هر موجودی در ذات خود ممکن است، اما در تحقق خارجی، برخی موجودات مانند مجردات تنها به امکان ذاتی نیاز دارند، در حالی که مادیات و زمانیات برای تحقق، نیازمند شرایط و امکانات استعدادی هستند. در ادامه، نحوه ارتباط ممکنات با یکدیگر و نسبت آن‌ها با واجب‌الوجود تبیین شده و این نکته مورد تأکید قرار می‌گیرد که اختلاف در فیض و تقدم و تأخر حوادث، نه از ناحیه واجب‌الوجود، بلکه ناشی از تفاوت در ماهیت و استعدادِ خودِ ممکنات است. در نهایت، این بحث به رفع شبهات پیرامون علیت و ضرورت رعایت سلسله مراتب در عالم هستی منجر می‌شود تا روشن گردد که چرا برخی امور در نظام آفرینش بر برخی دیگر تقدم دارند.

این فایل صوتی در حال پخش است

در حال بارگذاری...

00:00:00

تبیین اقسام امکان در فلسفه اسلامی

10

بنابراین اختلاف در افاضه از قبل واجب الوجود نیست بلکه از قِبل خود ذات اینهاست. نوه نمی‌تواند بر جد مقدم شود خدا هم نمى‌تواند این کار را انجام دهد! آیا خدا مى‌تواند جاى علت معلول را عوض کند؟! خدا هم نمى‌تواند چون سلسلۀ علیت را خودش آورده و چیزى را که خودش آورده نمى‌تواند تغییر دهد! خدا آمده و گفته است که اگر قرار بر این باشد که این [پسر] متولد از این [پدر] باشد و بخواهد بعد از این بیاید تقدّمُ الشىء علی نَفسِه است که محال است!
بَل لِأجلِ اختلافِ الإمکاناتِ الذاتیةِ... این محالیت لازمۀ عالم وجود و عالم خلق است [به‌خاطر اختلاف ممکنات ذاتی] در ماهیات و امکان استعدادى در آنچه را قبول فیض مى‌کنند و قبول یکى کم و یکى زیاد است.
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد